میدان نود و نهم فناست خواجه عبدالله انصاری
خواجه عبدالله انصاری / صد میدان
از میدان معاینه میدان فناست. قوله تعالی: «کل شیء هالک الا وجه له الحکم والیه ترجعون». فنا نیستیست. و آن نیست گشتن بسه چیزست در سه چیز: نیست گشتن جستن دریافته، نیت گشتن شناختن در شناخته، نیست گشتن دیدن در دیده. آنچه «لم یکن» در آنچه «لم یزل» چه یابد؟ حق باقی در رسم فانی کی پیوندد؟ سزا در ناسزا کی بندد؟ هر چه جز از ویست در میان سه چیزست: نابودهٔ دی و گم امروز و نیست فردا؛ پس همه نیست‌اند جز از وی، مگر هست بوی؛ پس همه هست ویست. باران که بدریا رسید برسید، و ستاره در روز ناپیدا شد؛ در خود برسید آنکه بمولی رسید.
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این متن به بررسی مفهوم فنا و بقا در عالم هستی می‌پردازد. طبق آیات قرآنی، همه چیز جز وجه خداوند (ذات او) هالک و نابود می‌شود. فنا به معنای نیستی در سه بعد مختلف بررسی شده است: جستن، شناختن و دیدن. همچنین، تاکید بر این است که همه چیزهای دیگر غیر از خداوند نابود شدنی‌اند و در نهایت به سوی او بازمی‌گردند. در این راستا، نمونه‌هایی مانند باران و ستاره‌ها بیان می‌شود که به‌ظاهر به جایی می‌رسند، اما در حقیقت، همواره در ارتباط با خداوند حضور دارند. در کل، این متن به تفکر در مورد حقیقت وجود و عدم، و رابطه انسان با خدا می‌پردازد.