میدان پنجاه و نهم جمع است خواجه عبدالله انصاری
خواجه عبدالله انصاری / صد میدان
از میدان غیرت میدان جمع زاید. قوله تعالی: «ثم ذرهم فی خوضهم یلعبون». جمع از پراکندگی سه چیز برستن است: برستن دلست و نیت و وقت؛ ناپراکندگی دلرا سه نشانست: نا بایستن افزونی، و وحشت از خلق، و ملامت از زندگانی. و نشان ناپراکندگی نیت سه چیزست: شیرینی خدمت، و آرزومندی بعلم، و موافق افتادن قصد. و نشان ناپراکندگی در وقت سه چیزست: حلاوت مناجات، و تولد حکمت، و صحت فراست.
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این متن به تحلیل مفهوم "پراکندگی" و نشانه‌های آن در سه جنبه دل، نیت و وقت می‌پردازد. برای دل، نشانه‌های ناپراکندگی شامل عدم زیادتی احساس، دوری از وحشت از دیگران و پذیرش زندگی است. در نیت، نشان‌ها عبارتند از شیرینی خدمت، آرزومندی به علم و هماهنگی با هدف. و در وقت، نشانه‌ها شامل لذت مناجات، بروز حکمت و درستی برداشت است. این تحلیل به بررسی ارتباط این نشانه‌ها با عدم پراکندگی و تمرکز بر اهداف انسانی می‌پردازد.