نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

بخش ۱۴۶ - و من طبقة الرابعه ابوجعفر محمدبن علی النسوی خواجه عبدالله انصاری

خواجه عبدالله انصاری / طبقات الصوفیه - امالی پیر هرات

معروف به محمد عَلْیان نسائی، از مهینان مشایخ نسا بوده، از اجلهٔ اصحاب بوعثمان حیری. محفوظ گوید: که وی امام اهل معارف است، و وی از نسابیامدی قاصد ببوعثمان به نشاپور. بپرسیدن مسایلی را ازو، در راه نان و آب نخوردی تا کی بوی آمدی، ویرا بدیدی و آنچ خواستی بپرسیدی،

شیخ الاسلام گفت: از وی ببوعثمان و بباحفص٭ می‌آمدی روا بودی طعام خوردن، لیکن مقصود او چیزی دیگر بود «ووی از بزرگترین مشایخ است همت ازو، و ویرا کرامات بود ظاهر» وی گفت: الزهادة فی الدنیا مفتاح الرغبة فی‌الآخره. ووی گفته: من اظهر کرامته فهو مدعی، و من ظهرت علیه الکراسات فهو ولی. و قال: الفقر لباس الاحرار والغنا لباس الابرار. و قال: من صحب الفقراء فلیصحبهم علی سلامة السر و سخاء السر و سخاء النفس وسعة الصدر و قبول امحن بالنعم. و قال: کلام الرجل فیمالا یعنیه یورث فعل مالا یعینیه و فعله ما لا یعنیه یسقط عن درجات ما یعنیه، و کان منکراً علی المدعین اشد الانکار.

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

محمد علیان نسایی، از مشایخ بزرگ نسا و از اصحاب بوعثمان حیری بود. او به عنوان امام اهل معارف شناخته می‌شد و در سفرش به نشاپور درباره مسائلی پرسش می‌شد. علیان تأکید داشت که زهد در دنیا کلید رغبت به آخرت است و بیان کرد که فقر لباس آزادگان و ثروت لباس نیکوکاران است. او همچنین به اهمیت دوستی با فقرا با نیت صحیح و بدون تظاهر اشاره کرد و بر این باور بود که سخن گفتن درباره چیزهایی که به آن مربوط نیست، انسان را از درجات بالا پایین می‌آورد. علیان با مدعیان به شدت برخورد می‌کرد.