نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

بخش ۱۶۳ - و من طبقة الخامسة ایضاً بومحمد راسبی خواجه عبدالله انصاری

خواجه عبدالله انصاری / طبقات الصوفیه - امالی پیر هرات

نام وی عبداللّه بن محمد الراسبی بغدادیست از اجلهٔ مشایخ ایشان، صحبت کرده بابوالعباس. عطا و جریری٭ بشام، پس با بغداد آمد و آن جا برفته از دنیا در سنهٔ سبع و ستین و ثلثمائه.

ولقد افارقه باظهار الهوی

عمداً لیستر سره اعلانه

قال السلمی: سمعت ابا محمد الراسبی یقول: القلب اذا امتحن بالتقوی نزع عنه حب الدنیا و حب الشهوات و اوقف علی المغیبات. و علی سعید ثقری گوید: که نزدیک بو محمد راسبی بودم، بنزدیک وی ذکر محبت می‌رفت وی گفت: المحبة اذا ظهرت افتضح فیها المحب، و اذاکتمت قتل المحب کیدا و انشدناه علی اثر ذلک:

و لربماکتم الهوی کشف اظهاره و لربما فضح الهوی کتمانه

عن الحبیب لدی الحبیب بلاغة

و لربما قتل البیغ لسانه

کم قد راینا قاهراً سلطانه

للناس کل محبه سلطانه

و قال ابومحمد: اعظم حجاب بینک و بین الحق اشتغالک بتدبیر نفسک او اعتمادک علی عاجز مثلک فی اسبابک. و هم وی گفت: الهموم عقوبات الذنوب. و قال: لا یکون الصوفی صوفیاً حتی لا تقله ارض و لا تظله سماء و لایکون له قبول عندالخلق و یکون مرجعه فی کل الاحوال الی الحق.

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

عبدالله بن محمد الراسبی بغدادی یکی از مشایخ بزرگ است که با ائمه‌ای چون ابوالعباس عطا و جریری در شام گفتگو کرده و سپس به بغداد آمده است. وی در سن 63 سالگی از دنیا رفته است. السلمی از او نقل می‌کند که قلب وقتی با تقوا امتحان می‌شود، حب دنیا و شهوات را کنار می‌گذارد و به معنویات متمایل می‌شود. او بر این نکته تأکید دارد که عشق، وقتی آشکار می‌شود، محب را در معرض افشا قرار می‌دهد و اگر پنهان بماند، ممکن است محب را به دردسر بیندازد. همچنین وی می‌گوید بزرگترین مانع بین انسان و حقیقت، مشغولیت به تدبیر امور شخصی و تکیه بر چیزهای ناتوان است. همواره مطرح می‌کند که هموم و نگرانی‌ها به سبب گناهان است و صوفی واقعی کسی است که هیچ تعلقی به دنیا ندارد و تنها به حق بازمی‌گردد.