نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

بخش ۶۱ - و من طبقة الثانیة ایضاً الحسن بن علی المسوحی خواجه عبدالله انصاری

خواجه عبدالله انصاری / طبقات الصوفیه - امالی پیر هرات

کنیت او ابوعلی است،گویند از استادان جنید و بوحمزه٭ است اما از اقران ایشانست و از متقدمان مشایخ است شاگرد سری سقطی و بشر حافی٭ جنید گوید: که حسن مسوحی راچیزی گفتم در انس گفتم: ما الانس؟ قال: لومات من تحت السماء ما استوحشت. گفتم انس چیست؟ گفت: ار خلق بیک بار بمیرند، مرا ملامت نیاید، و وحشت نگیرد

سخن محمد نفیسه با محمد عبداللّه گازر را، که ویرا هفتهٔ فراموش کرده بود جاء تنها عذر خواست که ترا فراموش کردم گفت: رنجه مشو! که اللّه تعالی وحشت تنهائی از دوستان خود برداشت.

للسمنون٭: علیک یا نفس بالتخلی، فالعیش فی الانس والفقر والتسی. قال ممشاد٭ حقیقة الانس الاستیحاش من نفسه بذکره.

قال الشبلی٭ الانس الانفراد بعد و جدا لذکر. و قال الخراز٭ هو انفراد القلب بالمحبوب. و قال الجنید٭ سرور القلب بحلاوة الخطاب. و قال رویم٭ ان تستوحش من غیر للّه، حتی تستوحش من نفسک. قال الخراز٭ محادثة الارواح مع المحبوب فی مجالس القرب. سئل الانطاکی٭ عن الانس فقال. ان تستوحش الدنیا و اهلها، الا من اهل ولایته الانس باهل ولایته» هو الاستیناس باللّه.

و بوحمزه گوید. استاذنا حسن المسوحی مات بعد الثلثمائه

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

کنیت ابوعلی به حسن مسوحی نسبت داده شده است. او از شاگردان جنید و بوحمزه به شمار می‌آید و در زمره مشایخ قدیم نیز قرار دارد. جنید از او نقل قول‌هایی دارد که درباره «انس» سخن می‌گوید. او می‌گوید که اگر همه مخلوقات زیر آسمان بمیرند، او را ملامت نخواهد کرد و وحشتی احساس نمی‌کند. در ادامه، تبادل سخنی بین محمد نفیسه و محمد عبدالله گازر بیان می‌شود که در آن محمد عبدالله فراموشی خود را عذرخواهی می‌کند و محمد نفیسه می‌گوید که خداوند وحشت تنهایی را از دوستانش برمی‌دارد. سخنان دیگری از مشایخ در مورد «انس» و اهمیت آن در ارتباط با خداوند و دلایل بی‌نیازی از دنیا و مخلوقات بیان شده است. برخی از مشایخ تعاریف مختلفی از «انس» دارند که شامل یاد خدا و خوشحالی دل از گفتگوی با معشوق می‌شود. در نهایت، به مرگ حسن مسوحی که بعد از سال سیصد و سی و هفت اتفاق افتاده اشاره می‌شود.