بخش ۲ - در ستایش وخشوران تابناک میرزا آقاخان کرمانی
میرزا آقاخان کرمانی / نامهٔ باستان / وزن: فعولن فعولن فعولن فعل (متقارب مثمن محذوف یا وزن شاهنامه)
درود فراوان به زرهوش شید
که زردشت ازین نام آمد پدید
اگر پهلوانی بخوانی زبان
تو زردشت را عقل درخشنده دان
شت و شید را معنی آمد بزرگ
چو خورشید کو هست نور سترگ
هم اوی است هوشنگ باهوش و هنگ
که آتش پدید آورید از دو سنگ
هم اوی است ادریس فرخ نهاد
که آیین حکمت به گیتی نهاد
نه تنها گذر کرد بر آسمان
به مینوی بگزید جا جاودان
به تازی تو زرهوش ادریس دان
که هرمس ورا خوانده یونانیان
خبر داده از ختم پیغمبران
هم از موسی و عیسی و دیگران
بگفتا که سا اوشیای بزرگ
یکی سازد آبشخور میش و گرگ
پدید آورد راه یزدان پاک
بپردازد از اهرمن روی خاک
به شمشیر گیتی بگیرد همی
که دین بهی را پذیرد همی
نخستین فطرت پسین شمار
بود استواتریتی نامدار
که همواره وخشور ایزد یکی است
تفاوت اگر هست خود اندکی است
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
درود بر زرهوش شید، که زردشت از این نام به وجود آمد. اگر کسی خبری از پهلوانی بخواهد، باید زردشت را عقل درخشنده بنامد. شت و شید به معنای بزرگ هستند، همانند خورشیدی که نور بزرگی دارد. او هوشنگ باهوش است که آتش را از دو سنگ پدید آورد و همچنین ادریس فرخ نهاد که آیین حکمت را در جهان بنیان نهاد. او نه تنها از آسمان گذر کرده است بلکه در جایگاه جاودانه‌ای ساکن شده است. یونانیان او را هرمس می‌نامند و خبر از ختم پیامبران از جمله موسی و عیسی داده است. او به بزرگ‌ترین اوشیای (مبلغ) خدا اشاره کرده که آبشخور میش و گرگ را یکی می‌سازد و راه یزدان پاک را پدید می‌آورد تا از اهریمن روی زمین بپردازد. در نهایت، او با شمشیر گیتی دین بهی را پذیرفته و به نوعی از فطرت اول و آخر صحبت می‌کند که نامدار است و همواره الهیت یکی است، اگر چه تفاوتی اندک وجود دارد.