نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

بخش ۵۳ - سلاله سلوکیان میرزا آقاخان کرمانی

میرزا آقاخان کرمانی / نامهٔ باستان / وزن: فعولن فعولن فعولن فعل (متقارب مثمن محذوف یا وزن شاهنامه)

پس از مرگ اسکندر نامور

زهرسو درآمد یکی تاجور

همه پادشاهی و ملک کیان

بیفتاد در دست یونانیان

زهر سوی آن ملک آشوب خاست

بهم اوفتادند از چپ و راست

به ایران و بابل سلوکوس بود

ابر لیدیا آنیتو خوس بود

پتولومه بودی به مصر اندرون

کساندر به یونان زمین رهنمون

نظر ار به تاریخ ایرانی است

سلوکوس استهن یونانی است

به تازی ابلخی بود نام او

زگیتی برآمد همه کار او

سلفکی بدو هست منسوب و بس

به شام و حلب هم بدش دسترس

پس از وی پسرش انتیوکوس نام

به ایران زمین زیستی شادکام

ورانام مستر بدی آزروس

که پورش بدی انتیوکوتیوس

فزون بد به قدرت زشاهان پیش

هم انطاکیه ساخت بر نام خویش

چو سال اندر آمد به پنجاه و اند

که شاهان ایران سلفکی بدند

یکی نامور بود ارزاس نام

به بلخ اندرون زیستی شادکام

ورا آنتیوکوس با دار و برد

سپهدار بر لشگر بلخ کرد

یکی جنگ آراست آن نامور

اکاتوگ را کشت در باختر

به بلخ گزین گشت فرمانروا

بنا کرد پس دولت پارتا

ازو هست بنیاد اشکانیان

که او اشک بد از نژاد کیان

جهان بودشان سالیان چارصد

نگهدار کشور بدندی زبد

چو بر تخت شان شاد بنشاندند

ملوک الطوایف همی خواندند

به شهنامه زیشان نراند سخن

همان کرده کوتاهشان بیخ و بن

ازیشان به جز نام نشنیده است

نه در نامه ی خسروان دیده است

ولی چون به تاریخ کس بنگرد

چنین عذر را از خرد نشمرد

که این پادشاهان گردن فراز

نمودند شاهی زمانی دراز

همه جنگ جوی تهمتن بدند

نگهدار ایران زدشمن بدند

به گاهی که روما جهانگیر بود

جهانش همه زیر شمشیر بود

نیامد بر ایران از ایشان زیان

بسی جنگ کردند با رومیان

از ایشان همی روم را بود بیم

که دلها زاشکانیان شد دو نیم

همانا مغان را نکردند شاد

مغان هم از ایشان نکردند یاد

کنون من بگویم همه نامشان

که چون شد به گیتی سرانجام شان

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

پس از مرگ اسکندر، پادشاهی و سرزمین‌های ایران تحت کنترل یونانیان قرار گرفت و در نتیجه در این سرزمین آشوب و ناآرامی به وجود آمد. سلوکوس به بابل و ایران و آنیتوخوس به لیدیا تسلط یافتند. پتولومه به مصر و کساندر به یونان فرمان راندند. سلوکوس، که یونانی بود، به عنوان تاریخی در ایران شناخته می‌شود. پس از او، پسرش انتیوکوس به ایران آمد و به قدرت رسید. در این زمان، ارزاس نامی در بلخ زندگی می‌کرد و انتیوکوس بر لشگریان او حمله کرد و در جنگی پیروز شد. ارزاس، پس از آن، حکومت پارتا را تأسیس کرد که آغاز تأسیس سلسله اشکانیان بود و این سلسله به مدت چهارصد سال بر ایران حاکم بود. اشکانیان در جنگ‌ها و در برابر دشمنان از ایران حمایت کردند و نامشان در تاریخ باقی ماند. اگرچه مغان در آن زمان به آن‌ها اشاره نداشتند، اما این پادشاهان در تاریخ سلطنتی خود بر روی زمین تحولات مهمی را به وجود آوردند.