اهلی شیرازی
زاده ۸۵۸ – درگذشته ۹۴۲ هجری قمری، شیراز
زندگی‌نامهٔ اهلی شیرازی
محمد بن یوسف اهلی شیرازی (زادهٔ ۸۵۸ هجری قمری در شیراز – درگذشتهٔ ۹۴۲ هجری قمری در شیراز) شاعر قرن نهم و دهم هجری است. اهلی در سرودن انواع شعر استاد بود و آنچنان که از شعرش مشخص است مطالعهٔ وسیعی روی دیوانهای شاعران پیش از خود دارد. در غزلیات او تأثیر حافظ و سعدی و همچنین شیوهٔ وقوعی تحت تأثیر شاعران این مکتب همچون بابا فغانی شیرازی دیده می‌شود. او در قصیده‌سرایی تحت تأثیر اساتید قصیده‌سرایی است و قصایدی مصنوع به شیوهٔ سلمان ساوجی ساخته است. مثنوی سحر حلال او که ذوبحرین و ذوقافیتین است در پاسخ به مثنویهای کاتبی نیشابوری سروده شده است. او در خاتمۀ مثنوی شمع و پروانه، خود را در فن مثنوی، فرزند کوچک نظامی و جامی می‌خواند. اهلی با توجه به مقام استادیش در شعر، مورد توجه پادشاهان، امیران و وزیران بود. او افرادی از هر سه دودمان تیموریان هرات، آق قویونلوها و صفویان را ستوده است که از میان آنها می توان به امیر علیشیر نوایی، سلطان یعقوب آق قویونلو، شاه اسماعیل صفوی، نجم ثانی و شماری از امرا و وزرای معاصرش را برشمرد. آرامگاه اهلی در شیراز در جوار حافظ قرار دارد.
آثار اهلی شیرازی
شعرهای اهلی شیرازی
- شمارهٔ ۴۹ - در مدح معز الدوله گوید — سوار من که سرم باد گوی میدانش
- شمارهٔ ۴۳ - در مدح سعد الدین اسعد گوید — چنین که سر بفلک سرو قد یار کشد
- شمارهٔ ۵۰ - در منقبت امیر المومنین (ع) گوید — ای با سپهر بوقلمون هیبتت به جنگ
- شمارهٔ ۴۴ - در مرثیه ملک منصور گوید — بهار آمد و نخل روان ز عالم شد
- شمارهٔ ۴۵ - در مرثیه نجم السعادت گوید — از جهان رفت آنکه مانندش درین عالم نبود
- شمارهٔ ۴۶ - در مدح قاسم پرناک گوید — سلطان روم حمله چو بر خیل زنگ کرد
- شمارهٔ ۴۷ - در مدح نجم الدین محمود گوید — شنید گوش من از هاتفی شب دیجور
- شمارهٔ ۴۸ - در موعظه گوید — کسی کز خود نشد آگه چه فیض از ملک اسرارش
- شمارهٔ ۵۷ - در موعظه گوید — ایدل گدایی از کرم کار ساز کن
- شمارهٔ ۵۴ - در مدح شیخ نجم الدین مسعود گوید — الله الله مگر اینواقعه خواب است و خیال
- شمارهٔ ۵۲ - درمدح سعد الدین اسعد گوید — نمود بار دگر قامت خمیده هلال
- شمارهٔ ۵۶ - در مدح قاضی شاه ملا گوید — منت ایزد را که بنمود از فلک دیگر هلال
- شمارهٔ ۵۳ - در مدح شاه اخی بیک گوید — باز شد وقت طرب آمد سوی گلزار گل
- شمارهٔ ۵۱ - مدح سید شریف — ای گفته اسان تو با چرخ نیل رنگ
- شمارهٔ ۵۵ - در مدح قاضی القضاه رکن الدین مسعود گوید — در خاک و خونم از غم چون لاله داغ بردل
- شمارهٔ ۵۸ - مدح امیر المومنین (ع) — سر زدم از خواب صبحی کز نسیم عنبرین
- شمارهٔ ۶۱ - برای سنگ مزار سروده است — ای همنفس که میگذری بر مزار من
- شمارهٔ ۶۲ - مناجات و توسل بمحد و آل محمد (ص) — الهی بسر دفتر حکمت الله
- شمارهٔ ۶۳ - در منقبت حضرت امیرالمومنین — تو شیر خدایی به یقین یا اسدالله
- شمارهٔ ۶۰ - در مصیبت حسین (ع) گوید — ایدل ز سوز گریه جگر را کباب کن
- شمارهٔ ۶۴ - مدح شاه اسماعیل — آن شهنشاهی که ملک دین مسخر ساخته
- شمارهٔ ۶۵ - ایضا در مدح شاه اسماعیل گوید — ز دود ظلمت ظلم از حضور حضرت شاه
- شمارهٔ ۶۶ - ایضا در مدح شاه اسماعیل — بحق روز بر آرنده سفید و سیاه
- شمارهٔ ۵۹ - منقبت شاه نجف علی مرتضی (ع) — هرگز کجا پیدا شود چون شکل قد یار من