اهلی شیرازی
زاده ۸۵۸ – درگذشته ۹۴۲ هجری قمری، شیراز
زندگی‌نامهٔ اهلی شیرازی
محمد بن یوسف اهلی شیرازی (زادهٔ ۸۵۸ هجری قمری در شیراز – درگذشتهٔ ۹۴۲ هجری قمری در شیراز) شاعر قرن نهم و دهم هجری است. اهلی در سرودن انواع شعر استاد بود و آنچنان که از شعرش مشخص است مطالعهٔ وسیعی روی دیوانهای شاعران پیش از خود دارد. در غزلیات او تأثیر حافظ و سعدی و همچنین شیوهٔ وقوعی تحت تأثیر شاعران این مکتب همچون بابا فغانی شیرازی دیده می‌شود. او در قصیده‌سرایی تحت تأثیر اساتید قصیده‌سرایی است و قصایدی مصنوع به شیوهٔ سلمان ساوجی ساخته است. مثنوی سحر حلال او که ذوبحرین و ذوقافیتین است در پاسخ به مثنویهای کاتبی نیشابوری سروده شده است. او در خاتمۀ مثنوی شمع و پروانه، خود را در فن مثنوی، فرزند کوچک نظامی و جامی می‌خواند. اهلی با توجه به مقام استادیش در شعر، مورد توجه پادشاهان، امیران و وزیران بود. او افرادی از هر سه دودمان تیموریان هرات، آق قویونلوها و صفویان را ستوده است که از میان آنها می توان به امیر علیشیر نوایی، سلطان یعقوب آق قویونلو، شاه اسماعیل صفوی، نجم ثانی و شماری از امرا و وزرای معاصرش را برشمرد. آرامگاه اهلی در شیراز در جوار حافظ قرار دارد.
آثار اهلی شیرازی
شعرهای اهلی شیرازی
- شمارهٔ ۷ — ای هنرور مال عالم هست دست‌افزار کار
- شمارهٔ ۶ — در ره حق چو مکرمت طلبی
- شمارهٔ ۹ — مظهر حقند اشیا جملگی و اندر ظهور
- شمارهٔ ۱۱ — اهل فضلند تیره روز و ضعیف
- شمارهٔ ۱۳ — بغیر نامه و پیغام بی نشانان را
- شمارهٔ ۱۲ — گنج سخنم مایه ندزدم چو حریفان
- شمارهٔ ۱۰ — مرا زمانه بسوزد بداغ غم تا چند
- شمارهٔ ۸ — کسی که سر بدر آرد ز روزن هستی
- شمارهٔ ۲۱ — تا ابد امید آزادیش نیست
- شمارهٔ ۱۴ — گرچه دولت توان به صحبت یافت
- شمارهٔ ۱۵ — چه اختیار کسی را ز عاشقان گر یار
- شمارهٔ ۱۹ — نفس مدعی که کون خر است
- شمارهٔ ۱۸ — هر که در معنی است حرفی بیش
- شمارهٔ ۱۷ — از حق بدعا دین طلب ای خواجه نه روزی
- شمارهٔ ۲۰ — کسی نزاری مجنون کجاست در عالم
- شمارهٔ ۱۶ — بدو نیک و شاه و گدای و ملک
- شمارهٔ ۲۲ — درویش که از تلخی کام است جگر ریش
- شمارهٔ ۲۵ — هر که شد دنبال دنیا ترک کرد آسودگی
- شمارهٔ ۲۷ — اهلی حریف ساقی و رندان دیر باش
- شمارهٔ ۲۶ — خوشا کسیکه نیامد درین سراچه غم
- شمارهٔ ۲۴ — کس از شهوت بطن سودی نیافت
- شمارهٔ ۲۸ — دیده باشی برای دفع گزند
- شمارهٔ ۲۹ — کشته همت مردان بر مقصود دهد
- شمارهٔ ۲۳ — دختر مرده شوی را امسال