بخش ۴۳ - ا ندرز ملک‌الشعرا بهار
ملک‌الشعرا بهار / کارنامهٔ زندان / وزن: فعلاتن مفاعلن فعلن (خفیف مسدس مخبون)
هرکه عرض کسان دهد بر باد
دهر عرضش به باد خواهد داد
فیلسوفی عظیم و دانشمند
می‌شنیدم که گفت با فرزند
بهتر است از برای مرد جوان
یک درم دین ز صد درم وجدان
دیو وجدان هزار سر دارد
هر سری نغمهٔ دگر دارد
چون که وجدان چنین بود یاران
وای بر حال مرد بی‌وجدان
که نه دین دارد و نه وجدان هم
نیست او کافر و مسلمان هم
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
در این شعر، شاعر به اهمیت وجدان و حقایق انسانی اشاره می‌کند. او می‌گوید که اگر کسی به تمام افراد اطرافش بی‌احترامی کند، خود نیز از احترام ساقط خواهد شد. همچنین، یک فیلسوف به فرزندش توصیه می‌کند که در زندگی ارزش‌های معنوی و وجدان را بر مواد دنیوی ارجحیت دهد. وجدان به عنوان نیرویی قدرتمند و چندوجهی مطرح می‌شود و مردی که فاقد وجدان باشد، در واقع نه به عنوان کافر و نه مسلمان می‌توان شناخت. پیام کلی این شعر تأکید بر اهمیت وجدان و معانی انسانی در زندگی است.