نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

بخش ۵۶ - گفتار هفتم در سیاست و شرط ریاست ملک‌الشعرا بهار

ملک‌الشعرا بهار / کارنامهٔ زندان / وزن: فعلاتن مفاعلن فعلن (خفیف مسدس مخبون)

آنچه اکنون سیاستش خوانی

هست کاری عظیم اگر دانی

سخت‌تر زان به دهرکاری نیست

مرد این پهنه هر سواری نیست

آن که را قصد مهتری باشد

در سرش باد سروری باشد

فکرتی استوار می‌باید

شرط ‌هایی به کار می‌باید

هست شرط نخست مهتر قوم

اعتدال مزاج و قلت نوم

دومین‌، قلب پاک و حزم تست

سومین‌، پشت کار و عزم قویست

شرط چارم‌، شجاعتی به کمال

که نگردد به هر بلیه ز حال

شرط پنجم‌، درستی پیمان

ششمین‌، اعتماد و اطمینان

هفتمین‌، داشتن مرامی خاص

کان بود محترم بر اشخاص

تا از آن ره به عادت معهود

ببردشان به جانب مقصود

شرط هشتم بود وقار و جلال

تهی از کبر و عجب وغنج و دلال

نهمین‌، کتم سرّ و شرط دهم

این که داند طبایع مردم

ویژه حالات ملت خود را

جنبهء خوب‌وجنبهء بدرا

بشناسد به پیکر اصحاب

رگ بیدارکردن و رگ خواب

علم تاربخ و اجتماع و سیر

اندرین کار باشد اندر خور

نیز می‌بایدش زباده بر این

خلقتی خوب ومنطقی شیرین

همرهش زهر و انگبین باید

مهر و کینش در آستین باید

هست شرط مهم جوانمردی

نه لئیمی و بخل و بی‌دردی

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

در این شعر، شاعر به تشریح ویژگی‌های یک سیاستمدار و رهبر کارآمد می‌پردازد. او بر این باور است که فعالیت در سیاست کار سخت و دشواری است و هر کسی توانایی انجام آن را ندارد. شاعر برای مهتران و رهبران، هشت شرط اصلی را معرفی می‌کند: 1. **اعتدال مزاج و خواب کم:** برای داشتن یک روحیه متعادل. 2. **قلب پاک و حزم:** نکته حائز اهمیت در تصمیم‌گیری‌های درست. 3. **پشتکار و عزم قوی:** برای مقابله با چالش‌ها. 4. **شجاعت:** توانایی مواجهه با بلاها و مشکلات. 5. **درستی در پیمان:** به عنوان نشانی از صداقت. 6. **اعتماد و اطمینان:** برای برقراری روابط مستحکم. 7. **مرام خاص:** احترامی که مردم به آن مرام می‌گذارند. 8. **وقار و جلال:** دوری از کبر و خودخواهی. شاعر همچنین به اهمیت شناخت روحیات و تمایلات مردم و تاریخ اشاره می‌کند و می‌گوید که یک رهبر باید ویژگی‌های اخلاقی خوبی مانند جوانمردی و دوری از خساست و بی‌توجهی را داشته باشد. این ویژگی‌ها به او کمک می‌کند تا مردم را به سمت هدف‌های مشترک سوق دهد.