بخش ۸۱ - در صفت پاسبان ملک‌الشعرا بهار
ملک‌الشعرا بهار / کارنامهٔ زندان / وزن: فعلاتن مفاعلن فعلن (خفیف مسدس مخبون)
پاسبان باید از نژاد اصیل
تا کند عیب خلق را تعدیل
پاسبان دوستدار خلق بود
رهبر و غمگسار خلق بود
پاسبان باید آدمی‌زاده
مشفق و نیکخوی و آزاده
پاسبان گر نه بی‌نیاز بود
دست او هر طرف دراز بود
رشوه‌خواره نه پاسبان باشد
بلکه او شبرو و عوان باشد
روز روشن میانهٔ برزن
چارقد برکشیدن از سر زن
در بر خلق مویش آشفتن
لت زدن، زشت و ناسزا گفتن
پای ببریدن از پی پاپوش
یا پی گوشواره کندن گوش
نه سزاوار پاسبانانست
کاین عمل شیوهٔ عوانانست
کارشان نیست در خلا و ملا
جز که جفت و جلا و بند و بلا
عامه دزدند و ابله و بدروز
پاسبان نیز قوز بالاقوز
کار اهل صلاح و ستر و عفاف
هست‌مشکل‌دراین‌بزرگ مصاف
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این متن به بررسی ویژگی‌ها و وظایف پاسبانان (نگهبانان) می‌پردازد. شاعر تأکید می‌کند که پاسبان باید از نژاد اصیل و نیک‌نفس باشد تا بتواند به اصلاح رفتار مردم کمک کند. او باید محب و دلسوز مردم بوده و از صفات پسندیده‌ای چون مهربانی و آزادی برخوردار باشد. متن همچنین به انتقاد از پاسبانانی می‌پردازد که از مسئولیت‌های خود شانه خالی می‌کنند و به فساد، رشوه‌خواری و بدرفتاری می‌پردازند. در نهایت، شاعر بر این نکته تأکید می‌کند که وظایف پاسبانان باید در جهت حفظ عفت و ویژگی‌های مثبت جامعه باشد و نه در خدمت به منافع شخصی و غیر اخلاقی.