مسمط موشح (در دو معنای متضاد: در ظاهر موافقت با جمهوری، از برداشتن کلمات اول سه مصرع اول هر بند با مصرع چهارم غزلی در مخالفت) ملک‌الشعرا بهار
ملک‌الشعرا بهار / مسمطات / وزن: مفعول مفاعیل مفاعیل فعولن (هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف)
جمهوری -ایران چو بود عزت احرار
سردار سپه مایهٔ -حیثیت احرار
ننگ‌است - که‌ننگین شود این نیت احرار
این‌صحبت‌اصلاح‌وطن‌نیست که‌جنگست
ازکار قشون - کشور ایران شده گلزار
حال خوش -ایران شده مشهور در اقطار
از ما چه توقع -به قبال صف قاجار
کاین فرقه برین گله شبان نیست پلنگست
بی‌علمی و -افلاس دل ما بخراشد
آوازهٔ - دین مانع اصلاح نباشد
جمهوری ایران -سر دین را نتراشد
این‌حرف درین مملکت امروز جفنگست
اموال تو -یک دستهٔ مستخدم دربار
برده‌است به یغما وتو-یی غافل ازین کار
خوابی -وتو را هست شب وروز نگهدار
آن کس که‌پی‌حفظ‌تو دستش‌به‌تفنگ است
آزادی و -اصلاح بود لازم و واجب
مشروطیت -از ما نکند دفع معایب
افتاده به زحمت -وطن ازکید اجانب
این گوهر پر شعشعه درکام نهنگ است
در پردهٔ -شور است سرود جلی ما
جمهوری -ما دفع کند تنبلی ما
کوبد در شاهی -قجر از مهملی ما
ما بی‌خبر و دشمن طماع زرنگ است
تا تعزیهٔ -آل قجر هست و تک و دو
گردان بود -این تعزیه‌های کهن و نو
آن هوچی بی‌دین -زره دین فکند هو
این قافله تا حشر درین بادیه لنگ است
افسانهٔ -تلخی است بگیرید ز من یاد
جمهوری -ما با بچه‌بازی عقب افتاد
ما ملت کودک -شده بیهوده از آن شاد
عیناً مثل ملعبهٔ شهر فرنگ است
درکیسهٔ - احرار بود نقد حقایق
ناهید بود -بهر وطن عاشق صادق
لعل و زر و سیم -است بر خصم منافق
زین رو کلماتش همگی رنگ به رنگ است
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این متن بیانگر آرزوها و ناخشنودی‌های سیاسی و اجتماعی مردم ایران در دوره قاجار است. شاعر به شرایط ناگواری که به وسیله بی‌لیاقتی حاکمان و فساد دربار ایجاد شده، اشاره می‌کند و بر لزوم آزادی و اصلاحات تأکید می‌کند. او به وجود نظام سلطنتی و ناکارآمدی آن انتقاد می‌کند و جمهوری را به عنوان راه حلی برای بهبود وضعیت کشور معرفی می‌کند. همچنین او نسبت به خواب‌زدگی و بی‌خبری مردم از شرایط واقعی جامعه هشدار می‌دهد و تأکید می‌کند که اتحاد و هوشیاری در برابر دشمنان ضروری است. در نهایت، شاعر می‌گوید که جمهوری می‌تواند مشکلات جامعه را حل کرده و کشور را از نابودی نجات دهد.