فصل ۱۹۰ عینالقضات همدانی
عینالقضات همدانی / لوایح / وزن: مفعول مفاعیل مفاعیل فعل (وزن رباعی)
نیکو گفته است آن عاشق که کمال جمال معشوق جز در آینه عشق نتوان دید چون از این طرف دیگر نقصان زایل شود عِنْدَ حُصولُ الْکَمالِ هم تعدد نیست زیرا که کمال در اسقاط اضافات است و این دقتی دارد عظیم در بیان نگنجد و میزان عقلش برنسنجد:
در آینۀ عشق همی دار نظر
تا بو که درو عکس جمالش بینی
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
نیکو بیان کرده است که زیبایی کامل معشوق تنها در آینه عشق قابل دیدن است و وقتی عشق وجود دارد، نقص و کمبود حذف میشود. او همچنین میگوید که کمال به معنای حذف اضافات و تعدد نیست و این موضوع به قدری عمیق است که در بیان نمیگنجد. در آینه عشق باید به تماشا نشست تا بتوان انعکاس جمال معشوق را دید.