قصیدهٔ شمارهٔ ۱۰۱ - در تغزل و تشبیب قاآنی
قاآنی / قصاید / وزن: مفعول مفاعیل مفاعیل فعولن (هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف)
بس دلبرکانند به هر بوم و به هر بر
یارب چکند یک دل با این همه دلبر
آن می‌بردش از چپ و این می‌کشد از راست
مسکین‌دلکم مانده در این‌کشمکش اندر
گه می‌کشدش این به دو ابروی مقوس
گه می‌کشدش آن به دو گیسوی معنبر
این می‌کندش صید بدو تافته چوگان
آن می‌نهدش قید به دو بافته چنبر
این می‌کشدش گه به رخ از ابرو شمشیر
آن می‌زندش گه به تن از مژگان خنجر
گاهی غمش از شوق سرینی شده فربه
گاهی تنش از عشق میانی شده لاغر
گه تاب برد آن یکش از تاب دو سنبل
گه خواب برد آن یکش از خواب دو عبهر
گه می‌چرد از زلف بتی سنبل بویا
گه می‌خورد از لعل لبی قند مکرر
مسکین دلکم راکه خدا باد نگهدار
خود را نتواند که نگهدارد در بر
بیند لب آن را لبش از غصه شود خشک
بیند رخ این را رخش از گریه شود تر
گه طرهٔ آن بیند و اندوه کند ساز
گه غرهٔ این بیند و فریاد کند سر
گه موی مهی بیند بر روی پریشان
از مویه به خود پیچد چون موی بر آذر
گه خال بتی بیند چون عود بر آتش
واهش ز درون خیزد چون دود ز مجمر
چون تاب گهی جای کند در شکن زلف
چون خال گهی پای نهد بر رخ دلبر
من این دل سودازده بالله که نخواهم
بیرون کشمش با رگ و با ریشه ز پیکر
بفروشمش ار کس خرد از من به زر و سیم
کامروز همم سیم به کار آید و هم زر
ور کس به زر و سیم دل از من نستاند
بشتابم و سوداکنمش با دل دیگر
نی‌نی غلطم کس دل دیوانه نخواهد
دیوانه بود هرکه به دیوانه‌کند سر
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
در این شعر، شاعر به احساسات و کشمکش‌های عاشقانه خود اشاره می‌کند. او از دلبرانی صحبت می‌کند که هر کدام به نوعی دل او را می‌ربایند و او را در میان دو راهی‌ها و احساسات متفاوت گرفتار کرده‌اند. دل او به دلیل عشق و شوق، گاهی خوشحال و گاهی غمگین می‌شود. شاعر از تصاویر زیبا و جذاب معشوق و تأثیری که بر او می‌گذارند، استفاده می‌کند. در نهایت، او تأکید می‌کند که هیچ چیز نمی‌تواند دل عاشق را از محبتش جدا کند و حتی اگر پیشنهادهای مالی برای دلش بیاید، آن را نمی‌فروشد. عشق او برتر از این چیزهاست و او نمی‌تواند به سادگی دل را از خود جدا کند.