قصیدهٔ شمارهٔ ۲۶۸ - و من افکار طبعه فی‌المدیحه قاآنی
قاآنی / قصاید / وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مثمن محذوف)
تاج دولت رکن دین غیث زمین غوث زمان
شاه عادل خسرو باذل شهنشاه جهان
مرگ را در مشت‌گیرد اینک این تیغش دلیل
مار در انگشت دارد وینک آن رمحش نشان
خشم او یارد ز هم بگسستن اعضای سپهر
حزم او تاند بهم پیوستن اجزای زمان
چون نماید یاد تیغش آتشین گردد خیال
چون سراید وصف گرزش آهنین گردد زبان
بسکه اسرار نهان از نور رایش روشنست
آرزو از دل پدیدارست و معنی از بیان
ملک ملک اوست تا هر جا که تابد آفتاب
دور دور اوست تا هرجا که گردد آسمان
ناخدا تا داستان عزم و حزم او شنید
گفت زین پس مرمرا این لنگرست آن بادبان
حقه‌باز و ساحرم خوانند مردم زانکه من
در مدیح شه کنم هردم گفتیها عیان
یاد تیغ اوکنم دوزخ فشانم از ضمیر
نام خشم او برم آتش برآرم از زبان
رعد غرّد گر بگویم کوس او هست اینچنین
کوه برّد گر بگویم رخش او هست آنچنان
نام خُلقِ او برم خیزد ز خاک شوره گل
وصف جود او کنم بخشم به‌سنگ خاره جان
نام حزمش بر زبان آرم فلک ماند ز سیر
ذکر عزمن در مبان آرم زمین‌گردد روان
شر‌ح رزم او دهم گردد جوان از غصه پیر
یاد بزم اوکنم پیر از طرب‌گردد جوان
ای سنین عمر تو چون دور اختر بیشمار
وی رسول عدل تو چون صنع داور بیکران
بسکه در عهد تو شایع گشته رسم راستی
شاید ار مرد کمانگر ساخت نتواند کمان
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این شعر درباره‌ی صفات و ویژگی‌های یک فرمانروای عادل و بزرگ است که به او عنوان "تاج دولت" داده شده است. او با قدرت و اقتدار خود، قادر به کنترل مرگ و سرنوشت است. ویژگی‌هایی چون خشم، حزم و شجاعت او به روشنی توصیف شده و او به عنوان حامی عدالت و راستی شناخته می‌شود. شاعر به عظمت و بزرگی این شاه اشاره کرده و تأثیر او بر جامعه و زندگی مردم را از طریق قدرت و مهارت‌هایش نشان می‌دهد. همچنین، او بر اهمیت ویژگی‌های اخلاقی و راست‌گویی در زمان سلطنت این پادشاه تأکید می‌کند. در نهایت، شاعری که این اشعار را سروده، از افتخارات و زیبایی‌هایی که در دوران این شاه وجود دارد، سخن می‌گوید و بر تأثیرات مثبت او در زندگی مردم تأکید می‌کند.