قصیدهٔ شمارهٔ ۲۹ - وله ایضاً فی مدحه قاآنی
قاآنی / قصاید / وزن: مفاعلن فعلاتن مفاعلن فعلن (مجتث مثمن مخبون محذوف)
چه جوهرست کههست اعتبار آتش و آب
چه گوهرست که زیبد نگار آتش و آب
چه لعبتست که چون کودکانش مادر دهر
نموده تربیت اندر کنار آتش و آب
دوام دولت و دین و ثبات چرخ و زمین
قرار خاک و هوا و مدار آتش و آب
مگر توگویی معمار چرخکرده بنا
شگفت بارهیی اندر دیار آتش و آب
چهساحریستکه فوجیضعیفمورچگان
نمیروند برون از حصار آتش و آب
سمندرست همانا درست یا خرچنگ
کهگشتهاند ز هرگوشه یار آتش و آب
به نیکخواه بود آب و بر عدو آتش
بلی به دهر بود پردهدار آتش و آب
گهیش مهد تقاضا بودگهی دامن
که شیرخواری هست از تبار آتش و آب
سبب تماثل با وی بود وگرنه چرا
به خاک و باد بود افتخار آتش و آب
شکار وی نبود غیر صید جان آری
نکو نباشد جز جان شکار آتش و آب
به راستیکه نزیبد نشیمنش به جهان
به غیر دست خداوندگار آتش و آب
ابوالشجاع بهادر حسن شه آنکه بود
حسام سر فکنش پیشکار آتش و آب
بهقهر و لطف چنان آب آب و آتش برد
که باد و خاک بود مستجار آتش و آب
ز سیر خنگش کز تندباد برده گرو
شد از زمین به فلک زینهار آتش و آب
تبارکالله از آن باد سیرخاک سکون
که در زمانه بود یادگار آتش و آب
زکین و مهر تو هر لحظه در خروش آیند
دلم بسوزد بر روزگار آتش و آب
یکی به قهرتو ماند یکی به رحمت تو
بلی عبث نبود اقتدار آتش و آب
به خشم و لطف تو اندک تشابهی دارد
وگرنه از چه بود اشتهار آتش و آب
اگر به رشتهٔ لطفت نبود پیوسته
گسسته بود ز هم پود و تار آتش و آب
چنان ز آتش و آبم به موزه سنگ فتاد
که کیک افکنم اندر ازار آتش و آب
الا به دور جهان تا که تیر و تیغ ترا
همی قضا شمرد در شمار آتش و آب
ز تیر و تیغ تو کز آب و آتش افزونست
همیشه باد عدو خاکسار آتش و آب
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این شعر به بررسی مفهوم آتش و آب به عنوان نمادهایی از شدت و لطافت، قهر و رحمت، و تناقضات طبیعت انسان و جهان میپردازد. شاعر به طور خاص به زیبایی و خطرات این دو عنصر اشاره میکند و میگوید که همه چیز در جهان به نوعی با آتش و آب در ارتباط است. آتش نماد قهر و قدرت و آب نماد رحمت و لطافت است. همچنین به تربیت و تأثیر آنها بر موجودات زنده و زندگی اشاره کرده و به رابطه عمیق انسان با این عناصر میپردازد. در نهایت، شاعر از قدرت خداوند و تأثیر آن بر آتش و آب یاد میکند و عظمت و زیباییهای جهان را در سایه وجود این دو عنصر مورد توجه قرار میدهد.