دیباچه دویم قائم مقام فراهانی
قائم مقام فراهانی / دیباچهها / وزن: مفتعلن مفتعلن فاعلن (سریع مطوی مکشوف)
بخش 1
بسم الله الرحمن الرحیم
چون نوع انسان، خاصه آنان را که روز و شب بقدم ادب در حضرت سلطان جویای نام وپویای مقامند، سلب رذایل و جلب فضایل، لازم ذات و ملازم صفات است و کسی را این سعادت مقدور تواند بود که از عبارات و استعارات دلفریب ارباب نظم و نثر، کسب آداب بی حد و حصر کند؛ خاطر را دفتر حکمت و ضمیر را مکمن معرفت نماید. لهذا در این سفینه و باین خزینه از لآلی منظومات صنیعه و دراری منشورات بدیعه، هر شطری در سطری مبین نهاد و هر بیتی بخانه معین جای داد و هر عبارتی را بعمارتی نشانید و هر اشارتی را ببشارتی رسانید تا مجموعه شود جامع هر گونه تحف و صحیفه از حشو و زواید مصحف و رساله شامل هر مقاله، بصورت جنگی و بمعنی گنجی، بل از ریاض فروس تازه ترنجی.
در بدو شروع آن را بنام گرام حضرت مقرب سلطان پاشاخان بلغه الله باعلی مدارج الیقین و العرفان مصدر گردانید و ابتدات بسم الله الحمید المجید انه فعال ما یشاء و یرید والسلام
بخش 2
رسم ترنج است که هر نوبهار
پیش دهد میوه پس آرد بهار
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
متن به زبان فارسی درباره اهمیت آداب و فضایل انسانی است. نویسنده بیان میکند که انسانها، به ویژه کسانی که در جستجوی مقام و نام هستند، باید از رذایل دوری کنند و فضایل را در خود پرورش دهند. برای رسیدن به این هدف، ضروری است که از ادبیات زیبا و عبارات آموزنده بهرهبرداری کنند تا ذهن و دل خود را به حکمت و معرفت مفتوح سازند. در این متن، نویسنده قصد دارد مجموعهای از آثار ادبی و دانشهای ارزنده را به شیوهای منظم و مرتب ارائه دهد تا آموزنده و مفید باشد. همچنین، این آغاز با ارادت به یکی از مقامات عالیرتبه و به نام خداوند مقدمهچینی شده است.