شمارهٔ ۶۱ - رقم باشی گری و تیول میرزا جعفرخان مهندس باشی قائم مقام فراهانی
قائم مقام فراهانی / نامههای فارسی
آنکه مهندس نظام قدر و محاسب مهام بشر که طاق نه رواق گردون بی قائم و ستون افراشته و تدبیر مصالح املاک بتدویر دوایر افلاک مقرر داشته، ذات اشرف ما را واسطه نظم دین و دولت ورابطه جمع شرع وشوکت کرد وضبط ثغور اسلام وجبر کسور انام را بعهدة اهتمام ما سپرده، بر ذمت همت ما بحکم شرع مطاع و فرمان واجب الاتباع، تمهید نظامی رایق و تجدید قراری لایق، که موجب رضای خالق و عصام خلایق شود؛ لازم آمد تا مقلدان شریعت غرا و متقلدان سیف غزا در اجتهاد ادآب جهاد مستبد، بر مقابله و مقاتله اعدای دین مستعد گشته؛ شوکت اسلام از صدمت خصام مصون و حوزه ملک از مداخلت شرک مصون آید. فعلی هذا هر که رموز قتال و رسوم جدال را بقانون نظام متین و آئین دین مبین بهتر و برتر داند و دارد و شرط جهاد و دفاع و ضبط بلاد و بقاع را بطرح و طرز سدید سزا و بجا آید و آرد، فزون از حد و حساب منظور نظر عاطفت نصاب آید. عالیجاه فطانت و فراست انتباه سلاله السادات العظام میرزا جعفر مهندس که در بدایت جوانی حسب الاشاره بتحصیل هندسی و ریاضی و تکمیل آداب نظام بمملکت انگلیس مأمور شد، پس از مدتی که حصول علم مأمور برا حایز بحضور باهرالنور ما فایز گشت، او را در علم و عمل بر وجه اتم و اکمل آزمودیم، فی الحقیقه در حساب و هندسه که بفنون ریاضی و تعیین قلعه و سنگر و ترتیب لشکر و معسکر کامل و ماهر بود و ذهن و قادش و فکر نقادش در حل اشکال ریاضی بر مفترعات اقلیدس و مخترعات بطلمیوس غالب و قاهر، در ازای این حسن تعلم بر همگنان تقدم یافته، مهندسین سرکار اشرف را باشی و خدمات شایسته از او ناشی گشته، مقرر داشتیم از این حسن تعلیم مستوجب مزید احسان و تکریم آید، متوجهات قریه فلان را در هذه السنه فلان بموجب تفصیل بتیول ابدی و سیور غال سرمدی عنایت فرمودیم الخ.
والسلام
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
در این متن به اهمیت نظام و مدیریت در برقراری نظم و امنیت در جامعه اسلامی اشاره شده است. نویسنده تأکید میکند که با توجه به وجود چالشها و تهدیدها، باید نظامی قوی و مؤثر برای جهاد و دفاع از دین و سرزمین ایجاد کرد. همچنین به تأسیس و اصلاح قوانین جهاد و دفاع اشاره میشود تا اسلام و قلمرو آن از آسیبها در امان بماند. در ادامه، از شخصیت میرزاجعفر مهندس صحبت میشود که در جوانی به تحصیل علم هندسه و ریاضی پرداخته و به سمت خدمات نظامی منصوب شده است. وی به عنوان فردی مؤثر در مدیریت نظامی و دفاع تأکید میشود و از او به خاطر توانمندیهایش در حل مسائل ریاضی و مهندسی تقدیر به عمل میآید. در نهایت، وعدهای برای ارائه زمینهای کشاورزی به او به عنوان پاداش ذکر میشود.