شمارهٔ ۲۰ قاسم انوار
قاسم انوار / مقطعات / وزن: فعلاتن مفاعلن فعلن (خفیف مسدس مخبون)
عقل کل، نفس کل، طبیعت کل
بعد از آن جوهر معانی دان
جسم کل، شکل عرش، کرسی و پس
نه فلک شد بامر حق گردان
فلک اطلسست اول او
آخرینش قمر ببین و عیان
پس از آن کره اثیر و هوا
بعد از آن آب و خاک را می دان
شد تمام آن گهی جماد و نبات
ظاهر آمد از آن سپس حیوان
گشت بارز، بحکم حب ازل
ملک و جن و عاقبت انسان
جامع جمله مراتب شد
اوست مقصود حق ز کون و مکان
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این متن به تبیین سلسله مراتبی از موجودات در جهان و ارتباط آن‌ها با حقیقت و خداوند می‌پردازد. در ابتدا به عقل و نفس اشاره می‌شود که نمایانگر وجدان و آگاهی در طبیعت هستند. سپس به جوهر معانی و شکل‌های مختلف آفرینش، از جمله عرش و کرسی و بالعکس، اشاره می‌شود. فلک به عنوان نخستین موجود، و قمر به عنوان آخرین آن معرفی می‌شود. بعد به کره اثیر (هوا) و سپس آب و خاک اشاره می‌شود که منجر به پیدایش جماد، نبات و در نهایت حیوانات و انسان می‌گردد. در پایان این سلسله مراتب، انسان به عنوان جمع‌کننده تمامی مراتب معرفی می‌شود و مقصود نهایی حق از آفرینش و وجود جهان در نظر گرفته می‌شود.