نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

بخش ۳۳ - نوع دوم غزالی

امام محمد غزالی / رکن اول - در عبادات

هرکه را هشتصد من گندم بود یا جو یا مویز، یا خرما یا چیزی که قوت قومی باشد که بدان کفایت توانند کرد چون ملک و برنج و نخود و باقلی و غیر آن، عشر بر وی واجب آید و هرچه قوت نبود چون پنبه و جوز و کتان و میوه های دیگر، در وی عشر نبود و اگر چهارصد من گندم و چهارصد من جو بود، لازم نیاید که نصاب از یک جنس باید که بود و اگر آب جوی و کاریز نباشد، بلکه آب بدبو دهد، نیم ده یک بیش واجب نیاید و نشاید که انگور و رطب دهد، بلکه مویز و خرما دهد مگر چنان بود که از او مویز نیاید، آنگاه روا بود و باید که چون انگور رنگ گرفت و دانه گندم و جو سخت شد، در آن هیچ تصرف نکند تا نخست حزر کند و بداند که نصیب درویشان چند است، آنگاه چون آن مقدار درپذیرفت و بدانست، اگر تصرف کند در جمله روا باشد.

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

این متن درباره قوانین زکات و عشر (خراج) در کشاورزی و محصولات غذایی است. هرکس که مقدار مشخصی از غلات (گندم، جو)، میوه‌ها (مویز، خرما) یا دیگر محصولات کشاورزی داشته باشد، موظف است دهم (عشر) آن را بپردازد. محصولات غیرخوراکی مانند پنبه، کتان و میوه‌های دیگر مشمول زکات نیستند. همچنین اگر میزان محصولات از دو جنس مختلف باشد، نیازی به پرداخت زکات از هر یک به طور جداگانه نیست. در مواقعی که آب مورد استفاده خراب یا بدبو باشد، مقدار زکات نیز کاهش می‌یابد. برای پرداخت زکات، لازم است فرد ابتدا مشخص کند که چه میزان از محصول برای نیازمندان قابل استفاده است، و سپس در صورت نیاز، اقدام به برداشت نماید.