بخش ۲۱ - قال بعض کبراء العارفین قدس سره معنی لااله الاالله ان لا شی ء مما یدعی الها غیرالله جامی
جامی / دفتر اول / وزن: فعلاتن مفاعلن فعلن (خفیف مسدس مخبون)
معنی لااله الاالله
آن بود پیش عارف آگاه
کانچه خوانند مشرکانش خدا
گرچه باشد ز فرط جهل و عما
نیست آن در حقیقت الا حق
که بود عین هستی مطلق
هر دو هستند فی الحقیقه یکی
نیست قطعا درین دقیقه شکی
در میان نسیت از کمال وفاق
فارقی جز تقید و اطلاق
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
بیتهای فوق به توضیح معنای "لااله الاالله" میپردازند. شاعر بیان میکند که در حقیقت، آنچه مشرکان به عنوان خدا میخوانند، در واقع تنها یک حقیقت است که همان هستی مطلق یا حق است. این دو در واقع یکی هستند و درک این موضوع به نوعی شناخت و آگاهی نیاز دارد. همچنین، فارق بین تقید و اطلاق وجود ندارد و در نهایت همه چیز به یک حقیقت واحد برمیگردد.