نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

بخش ۸۵ - در ترغیب بر تلاوت قرآن و وصف مصحف که محل کتاب اوست جامی

جامی / دفتر اول / وزن: فعلاتن مفاعلن فعلن (خفیف مسدس مخبون)

چون ز نفس و حدیثش آیی تنگ

به کلام قدیم کن آهنگ

مصحفی جو چو شاهد مهوش

بوسه زن در کنار خویشش کش

شاهد گلعذار و مشکین خط

چهره آراسته به عجم و نقط

بلکه باغ بهشت و روضه حور

سبزه اش مشک و تربتش کافور

جدولش چون چهار جوی بهشت

فیض بخش از چهار سوی بهشت

گرد جدول نقوش اعشارش

رسته گلهاست گرد انهارش

سوره هایش همه قصار و طوال

قصرها زان بهشت فرخ فال

کرده همواره زان قصور شگرف

جلوه حوران قاصرات الطرف

سر هر سوره بر مثال دری

که ازان در توان بر آن گذری

رسد از هر دری گه و بیگه

طالبان را صلا که بسم الله

عشر او کرده نشر بر و نوال

خمس او گشته شمس اوج کمال

آیتش غایت امانی کون

وقف بر وی همه معانی عون

کلماتش مفرق ظلمات

حرفها ظرفهای فیض حیات

چون بروج نجوم سیاره

متجزی شده به سی پاره

جزو جزوش حقایق اسرار

هر یکی را دقایق بسیار

به کنار این نگار فرخ فر

چون در آری به غیر او منگر

صرف او کن حواس جسمانی

وقف او کن قوای روحانی

دل به معنی زبان به لفظ سپار

چشم بر خط و نقط و عجم گذار

گوش ازو معدن جواهر کن

هوش ازو مخزن سرائر کن

در ادایش مکن زبان کج مج

حرفهایش ادا کن از مخرج

دور باش از تهتک و تعجیل

کام گیر از تأمل و ترتیل

رغم طبع جهول و نفس عجول

جهد در عرض کن نه اندر طول

رخت خویش از میانه بیرون بر

پی به وحدتسرای بیچون بر

خویش را چون درخت موسی دان

کامد از وی کلام حق به میان

سمع خود را به حکم شرع و قیاس

عین سمع خدای پاک شناس

گر کند جست و جوی حجت کس

حصر و هوالسمیع حجت بس

هست رشحی دگر ازین منبع

کنت سمعا له فبی یسمع

بار خود دور کن که جز باری

در میان نیست سامع و قاری

به زبان درخت و سمع کلیم

می کند عرض خود کلام قدیم

زین شهود آنچه سازدت مهجور

دیو رهزن بود مشو مغرور

به خدا بر ز شر دیو پناه

که خداگفت فاستعذ بالله

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

این متن به توصیف و تمجید از قرآن کریم و اهمیت آن در زندگی انسان‌ها می‌پردازد. شاعر به زیبایی‌های قرآن اشاره کرده و آن را به مثابه باغی از نعمت‌ها و الهامات می‌داند. او خواندن قرآن را به یک سفر روحانی تشبیه می‌کند که در آن روح و جان باید از مواد دنیوی دوری گزینند و به معنای عمیق و واقعیت‌های روحانی آن بپردازند. شاعر تأکید می‌کند که برای درک عمیق قرآن، باید به لفظ، معنا و مفهوم توجه کرد و از عجله و کج‌گویی دوری جست. همچنین بر لزوم تفکر و تأمل در آیات قرآن و دوری از وسوسه‌ها و فریب‌ها تأکید می‌کند و می‌گوید که در این راه باید به خدا پناه برد و از شر شیطان دوری کرد. در نهایت، شاعر بر اهمیت شنیداری قرآن و درک پیام‌های آن به عنوان کلامی قدیم تأکید می‌ورزد.