نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

بخش ۹ - خطاب زمین بوس با ترغیب در رعایت رعایا و شفقت بر عموم برایا جامی

جامی / دفتر اول / وزن: فعلاتن مفاعلن فعلن (خفیف مسدس مخبون)

ای به شاهی بلند آوازه

کردی آیین خسروی تازه

دل تو نقد عدل راست محک

نیست چون دال و لام ازو منفک

شد چو با عین عاطفت دل تو

متصل عدل گشت حاصل تو

حق ز شاهان به غیر عدل نخواست

آسمان و زمین به عدل بپاست

سلطنت خیمه ایست بس موزون

کش بود راستی و عدل ستون

گر نباشد ستون خیمه به جای

چون بود خیمه بی ستون بر پای

شاه باشد شبان و خلق همه

رمه و گرگ آن رمه ظلمه

بهر آنست های و هوی شبان

تا بیابد رمه ز گرگ امان

چون شبان سازگار گرگ بود

رمه را آفتی بزرگ بود

لطف با گرگ کار بیخرد است

مرحمت بر رمه به جای خود است

گرت افتد به مرحمت میلی

رمه باشد به آن ز گرگ اولی

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

این متن به تحسین یک شاه عادل و شیوه حکومت او می‌پردازد. در آن به ارتباط عمیق عدالت و محبت در دل شاه اشاره شده و بیان می‌شود که عدالت اساس حکومت است. بر اساس این شعر، سلطنت به مانند خیمه‌ای است که ستون‌های آن عدالت و راستی هستند. اگر این ستون‌ها نباشند، خیمه نمی‌تواند پایدار بماند. همچنین، شاه به مانند شبانی است که وظیفه‌اش حفظ و حمایت از رعیت (رمه) در برابر تهدیدات (گرگ‌ها) است. در نهایت، به اینکه عشق و رحمت به رمه از گرگ‌ها مهم‌تر است، تأکید می‌شود و روشن می‌کند که رحمت و محبت باید در صدر رفتار شاهان قرار گیرد.