بخش ۳ - فی وحدته سبحانه و تعالی جامی
جامی / اعتقادنامه / وزن: فعلاتن مفاعلن فعلن (خفیف مسدس مخبون)
واحد است او به ذات خویش و احد
وحدتی برتر از شمار و عدد
هر که را وحدتش شود مشهود
از عدد فارغ است و از معدود
ساحت عزتش بود زان پاک
که کند کس توهم اشراک
ره به امکان نیافت همتایش
تنگنای محال شد جایش
گر خدا بودی از یکی افزون
کی بماندی جهان بدین قانون
در فیض وجود بسته شدی
تار و پود بقا گسسته شدی
همه عالم شدی عدم با هم
بلکه بیرون نیامدی ز عدم
داند آن کش ز عقل باشد بهر
که دو شه را چو جا شود یک شهر
سلک جمعیت از نظام افتد
رخنه در کار خاص و عام افتد
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این متن درباره وحدت و یگانگی خداوند صحبت می‌کند. شاعر بیان می‌کند که خدا واحد است و وجود او برتر از فهم عددی و شمارش است. کسی که به وحدت خدا پی ببرد، از مفاهیم عدد و شمارگی آزاد می‌شود. عزت و عظمت خداوند به قدری بالاست که نمی‌توان به ذهن آورد. اگر خداوند از یکی بیشتر بود، جهان به این شکل باقی نمی‌ماند. وجود خداوند موجب بقای کائنات است و هرگونه تصور دوگانگی، نقص در فهم خداوند را نشان می‌دهد. در نهایت، تأکید می‌شود که نظام وجودی و جمعیت به وحدت الهی وابسته است و هرگونه شکاف در این وحدت، موجب اختلال در عالم می‌شود.