بخش ۵ - فهرست کتاب و آن مشتمل بر سه مقاله و سی فصل است خواجه نصیرالدین طوسی
مقالت اول: در تهذیب اخلاق و آن مشتمل بردو قسم است.
قسم اول: در مبادی، و آن مشتمل برهفت فصل است.
فصل اول: در معرفت موضوع و مبادی این نوع.
فصل دوم: در معرفت نفس انسانی که آن را نفس ناطقه خوانند.
فصل سیم: در تعدید قوتهای نفس انسانی و تمییز آن از دیگر قوی .
فصل چهارم: در آنکه انسان اشرف موجودات این عالم است.
فصل پنجم: در بیان آنکه نفس انسانی را کمالی و نقصانی هست.
فصل ششم: در بیان آنکه کمال نفس در چیست و کسر کسانی که مخالفت حق کرده اند در آن باب.
فصل هفتم: در بیان خیر و سعادت که مطلوب از رسیدن به کمال آنست.
قسم دوم: در مقاصد، و آن مشتمل بر ده فصل است.
فصل اول: در حد و حقیقت خلق و بیان آنکه تغییر اخلاق ممکن است .
فصل دوم: در آنکه صناعت تهذیب اخلاق شریفترین صناعاتست.
فصل سیم: در آنکه اجناس فضایل که مکارم اخلاق عبارت ازان است چند است.
فصل چهارم: در انواعی که تحت اجناس فضایل باشد.
فصل پنجم: در حصر اضداد آن اجناس که اصناف رذایل باشد.
فصل ششم: در فرق میان فضایل و آنچه شبیه فضایل بود از احوال.
فصل هفتم: در بیان شرف عدالت بر دیگر فضایل و شرح احوال و اقسام آن.
فصل هشتم: در ترتیب اکتساب فضایل و مراتب سعادات.
فصل نهم: در حفظ صحت نفس که آن بر محافظت فضایل مقصور بود.
فصل دهم: در معالجت امراض نفس و آن بر ازالت رذایل مقدر بود.
مقالت دوم: در تدبیر منازل و آن پنج فصل است.
فصل اول: در سبب احتیاج به منازل و معرفت ارکان و تقدیم مقدمات آن.
فصل دوم: در معرفت سیاست و تدبیر اموال و اقوات.
فصل سیم: در معرفت سیاست و تدبیر اهل.
فصل چهارم: در معرفت سیاست و تدبیر اولاد و تأدیب ایشان.
فصل پنجم: در معرفت سیاست و تدبیر خدم و عبید.
مقالت سیم: در سیاست مدن و آن هشت فصل است.
فصل اول: در سبب احتیاج به تمدن و شرح ماهیت و فضیلت این علم.
فصل دوم: در فضیلت محبت که ارتباط اجتماعات بدان بود و اقسام آن.
فصل سیم: در اقسام اجتماعات و شرح احوال مدن.
فصل چهارم: در سیاست ملک و آداب ملوک.
فصل پنجم: در سیاست خدمت و آداب اتباع ملوک.
فصل ششم: در فضیلت صداقت و کیفیت معاشرت با اصدقا.
فصل هفتم: در کیفیت معاشرت با اصناف خلق.
فصل هشتم: در وصایای منسوب به افلاطون، نافع در همه ابواب، و ختم کتاب برآن کرده آید. و بالله التوفیق.
و پیش از خوض در مطلوب می گوییم آنچه در این کتاب تحریر می افتد از جوامع حکمت عملی، بر سبیل نقل و حکایت و طریق اخبار و روایت از حکمای متقدم و متأخر بازگفته می آید بی آنکه در تحقیق حق و ابطال باطل شروعی رود، یا به اعتبار معتقد ترجیح رائی و تزییف مذهبی خوض کرده شود پس اگر متأمل را در نکته ای اشتباهی افتد یا مسأله ای را محل اعتراض شمرد باید که داند محرر آن صاحب عهده جواب و ضامن استکشاف از وجه صواب نیست؛ همگنان را از حضرت الهی که منبع فیض رحمت و مصدر نور هدایت است توفیق استرشاد می باید خواست، و همت بر ادراک حق حقیقی و تحصیل خیر کلی مقدر می داشت، تا به مطالب جاودانی و مقاصد دو جهانی برسند والله ولی الفضل و ملهم العقل، منه المبدأ و الیه المنتهی.
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
مقاله‌ای درباره تهذیب اخلاق نوشته شده که به دو بخش اصلی تقسیم شده است. **بخش اول** شامل مبادی اخلاق است و هفت فصل دارد: 1. معرفت موضوع و مبادی. 2. شناخت نفس انسانی (نفس ناطقه). 3. تقویت‌های نفس انسان و تمییز آن‌ها. 4. انسان به عنوان اشرف موجودات. 5. وجود کمال و نقصان در نفس انسانی. 6. تعریف کمال نفس و مشکلات ناشی از مخالفت با حق. 7. مفهوم خیر و سعادت به عنوان هدف کمال. **بخش دوم** به مقاصد تهذیب اخلاق اختصاص دارد و شامل ده فصل است: 1. تعریف خلق و امکان تغییر اخلاق. 2. تهذیب اخلاق به عنوان شریفترین صنعت. 3. اجناس فضایل و مکارم اخلاق. 4. انواع فضایل. 5. مقابله با رذایل. 6. تفاوت فضایل و مشابهات آن. 7. اهمیت عدالت نسبت به دیگر فضایل. 8. ترتیب اکتساب فضایل و مراحل سعادت. 9. حفظ سلامت نفس از طریق فضایل. 10. درمان بیماری‌های نفسانی و از بین بردن رذایل. **بخش سوم** درباره تدبیر منازل و سیاست مدن است و شامل پنج فصل در زمینه تدبیر اموال، سیاست خانواده، تربیت فرزندان و خدمه و نیاز به تمدن است. همچنین اهمیت محبت در اجتماع و آداب ملوک و معاشرت با مردم نیز مورد بررسی قرار گرفته است. در انتها، نویسنده تأکید می‌کند که مطالب بر اساس اقوال حکما و بدور از قضاوت‌های شخصی تدوین شده، و از خوانندگان می‌خواهد تا در جستجوی حقایق و خیرات تلاش کنند.