نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

بخش ۲۵ محمد بن منور

محمد بن منور / باب اول - در ابتداء حالت شیخ

روزی در میان مجلس برزفان شیخ ما رفت کی هرچ بباید گفت ما آن کرده باشیم و جملۀ اولیا قدس اللّه ارواحهم همچنین بوده‌اند، حالات و کرامات خود از خلق پوشیده داشته‌اند، مگر آنچ بی‌قصد ایشان ظاهر شده است و ازیشان کس بوده است که چون چیزی از کرامت او بی‌قصد او ظاهر شده است، از خداوند سبحانه و تعالی درخواسته کی خداوندا اکنون آنچ میان من و تو است، خلق را برآن اطلاع افتاد، جان من بردارد کی من سر زحمت خلق ندارم کی مرا از تو مشغول گردانند و حالی رحمت خدای تعالی نقل کرده است. اما این طایفۀ باشندگی مقتدایان این قوم نباشند آن طایفه که مقتدایان باشند در اظهار کرامت نکوشند، اما اگر ظاهر شود بی‌قصد ایشان، از آن هم متأثر نشوند چه ایشان را زحمت خلق حجاب نگردد بل که مأمور باشند بوعظ خلق و هدایت و ارشاد و تهذیب اخلاق مریدان، و این طایفه پخته‌تر باشند.

و این راه را مقامات بسیارست و مشایخ این طایفه هزار ویک مقام تعیین کرده‌اند، و شرح آن طول و عرضی دارد، مقصود ماآنست کی تقریر کرده آید کی مشایخ در اظهار کرامات نکوشیده‌اند و یک فرق میان ولی و نبی، اینست کی انبیا باظهار معجزات مأمورند، و اولیا به کتمان کرامات مأمور، پس به سبب این مقدمات مجاهدات و ریاضات و کرامات او بیشتر پوشیده بوده است و کس برآن مطلع نبوده، آنچ از ثقات و عدول بما رسیده است در تصحیح آن مبالغت رفت و آنچ بینه و بین اللّه بوده است درآن سخن نتوان گفت.

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

در این متن گفته می‌شود که اولیا (افراد بزرگ معنوی) معمولاً کرامات و حالات خود را از مردم پنهان می‌دارند و اهدافشان این است که از توجه مردم به خودشان دوری کنند. برخی از آنها زمانی که کرامتی از آن‌ها بی‌قصد آشکار می‌شود، از خدا درخواست می‌کنند که آن را از مردم پنهان کند تا مشغولیت و زحمت مردم برایشان ایجاد نشود. این افراد معمولاً در عوض به هدایت و تهذیب اخلاق مریدان خود پرداخته و زحمت خلق را حجاب نمی‌دانند. همچنین اشاره شده که بین ولی و نبی تفاوتی وجود دارد: انبیا مأمور به اظهار معجزات هستند، در حالی که اولیا مأمور به کتمان کرامات خود می‌باشند. به همین دلیل اکثراً کرامات و اجتهادات آنها کمتر شناخته شده و پوشیده‌تر است.