نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

شمارهٔ ۲۳ - فی الاربعین غروی اصفهانی

محمدحسین غروی اصفهانی / مدایح و مراثی سید الشهداء علیه السلام / وزن: فاعلات مفعولن فاعلات مفتعلن

بار غم فرود آمد در زمین ماریه باز

یا که کاوران حجاز

هرچه غصه بود آمد دلخراش و سینه گداز

در حریم محرم راز

بود شور رستاخیز یا نوای غمزدگان

حلقهٔ ستم زدگان

هر دلی ز غم لبریز داد راز و نیاز

با شه غریب نواز

نو گلی چه غنچه شکفت نغمه زد چه بلبل زار

زار همچو مرغ هزار

با پدر بزاری گفت کامده بسوز و گداز

پروریدۀ تو بناز

خار پای ما بنگر خواری اسیران بین

حال دستگیران بین

چون کبوتر بی پر غرقه خون ز پنجۀ باز

نیمه جان ز رنج دراز

بانوان دل بریان در کمند اهل ستم

زیر بند اهل ستم

روی اشتر عریان نه عماری و نه جهاز

صبح و شام در تک و تاز

کودکان خونین دل همچو گوی سر گشته

یا چه بخت برگشته

دشمنان سنگین دل هر یک از نشیب و فراز

همچو تیر خورده گراز

شام ماتم ما بود صبح عید مردم شام

آه از آن گروه لئام

مرکز تماشا بود بانوان میر حجاز

با نقاره و دف و ساز

از یزید و آن محفل دل لبالب خون است

دیده رود جیحون است

ما غمین و او خوشدل، او به تخت زر به فراز

ما چه سیم در دم گاز

کعبه را شکست افتاد زانچه رفت بر سر تو

زانچه دید گوهر تو

دست بت پرست افتاد قبلۀ دعا و نماز

مفتقر بسوز و ساز

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

در این شعر، نویسنده به توصیف حال و هوای غم‌انگیز و عزادارانی می‌پردازد که به مصایب و مصیبت‌های آن زمان دچار شده‌اند. او به شکست و ستمی که بر اهل حجاز و بخصوص بر اهل بیت پیامبر (ص) رفته، اشاره می‌کند. در دل این غم و اندوه، نشانه‌هایی از شور و اسکای کشیده است و از حال و روز زنان و کودکان بی‌پناه و در بند می‌گوید. نویسنده با بیانی عاطفی از ناکامی و عذاب‌های موجود در اطراف خود پرده برمی‌دارد و تضاد بین شادی دشمنان و اندوه خود و هم‌نوسانانش را نشان می‌دهد. در نهایت با اشاره به شکستن کعبه به عنوان نماد دین و عبادت، به تبعات و خسرانی که بر پیروان حق و حقیقت می‌رود، می‌پردازد.