اسباب امراض نفسانی ملا احمد نراقی
و اما اسباب امراض نفسانیه و انحراف اخلاق از حد اعتدال، بر سه قسم است: یا نفسانی است، یا خارجی، یا جسمی
و اسباب نفسانیه آن است که در ابتدای فطرت از برای آدمی حاصل باشد مثل آنکه قوه ادراک او ضعیف باشد، یا در او قوه شهوت اصلا نباشد.
و اسباب خارجیه آن است که به سبب عوارض خارجیه حاصل شده باشد مثل اینکه با بدان نشسته، یا حکایات ایشان را شنیده، و میل و شوق به آنها نموده و پیروی و متابعت کرده و مرتکب اعمال ناشایست گشته تا آنکه ملکه او شده
و اسباب جسمانیه آن است که به سبب ناخوشی و مرض، در بدن صفات بد حاصل شده باشد، همچنان که مشاهده می شود که به سبب بعضی از امراض، آدمی را کج خلقی به هم می رسد، یا ضعف و «فتور در قوه شهویه پیدا می گردد.
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
اسباب امراض نفسانی و انحرافات اخلاقی به طور کلی به سه دسته تقسیم می‌شوند: 1. **اسباب نفسانی**: این اسباب مربوط به ویژگی‌های ذاتی فرد است، مثل ضعف قوه ادراک یا عدم وجود قوه شهوت. 2. **اسباب خارجی**: این دسته به تأثیرات بیرونی مربوط می‌شود، مثلاً نشستن با افراد ناصالح یا شنیدن داستان‌های ناکام از دیگران که می‌تواند فرد را به سمت رفتارهای ناشایست سوق دهد. 3. **اسباب جسمی**: این عوامل به تأثیرات بیماری‌ها یا مشکلات جسمی بر خلق و خوی فرد مرتبط هستند، که ممکن است باعث بروز کج‌خلقی یا ضعف در قوه شهوت شود. به طور خلاصه، بیماری‌های روحی و اخلاقی می‌توانند ناشی از ویژگی‌های داخلی، تأثیرات بیرونی و مشکلات جسمی باشند.