نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

فصل - فوائد خاموشی و ترک سخنان بیهوده ملا احمد نراقی

ملا احمد نراقی / باب چهارم

ضد تکلم به مالا یعنی، و فضول کلام، خاموشی است، یا تکلم کردن به سخنانی که به آنها احتیاج است، و فایده ای بر آنها مترتب می شود و فواید خاموشی، و فضیلت آن، بعد از این در محل خود مذکور خواهد شد.

و اخبار بسیار در خصوص مدح ترک سخنان بی فایده و فضول، وارد شده است.

همچنان که از حضرت پیغمبر صلی الله علیه و آله و سلم مروی است که «علامت نیکوئی اسلام مرد، آن است که چیز بی فایده را ترک کند» و نیز از آن حضرت منقول است که «خوشا بحال کسی که زیادتی زبانش را نگاه دارد و زیادتی مالش را به مصرف برساند» و ببین که مردم کار را چگونه بر عکس کرده اند زیادتی مال را نگاه می دارند، و زبان را رها می کنند.

روزی آن حضرت فرمود: «اول کسی که از این در داخل می شود مردی است از اهل بهشت چون آن مرد داخل شد از او پرسیدند که ما را خبر ده به بهترین عملهای خود، که امید به آن داری گفت: من مردی هستم کم عمل، و محکم ترین چیزی که به آن امیدوار به خدا هستم سلامتی نفس، و ترک چیزهای بی فایده است» به أبی ذر قدس سره فرمود که «می خواهی تو را یاد دهم عملی که بر بدن سبک باشد، و در ترازوی اعمال، سنگین؟ عرض کرد: بلی یا رسول الله فرمود: خاموشی و حسن خلق و ترک امر بی فایده» شخصی از لقمان پرسید که «دانائی و حکمت تو چه چیز است؟ گفت: سوال نمی کنم از چیزی که کفایت کرده شده ام از آن و بر خود نمی بندم چیز بی فایده را» و آنچه در فضیلت ترک فضول کلام و سخن بی فایده وارد شده است در اخبار ائمه اطهار و حکماء اکابر اهل دین، از حد تحریر و تقریر متجاوز است و همین قدر که مذکور شد از برای اهل بصیرت کافی است، ان شاء الله.

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

ضد تکلم به مالا به معنای خاموشی یا گفتن سخنان ضروری و مفید است. فواید سکوت و فضیلت آن در احادیث مختلفی مطرح شده است. یکی از احادیث بیان می‌کند که نشانه نیکویی اسلام، ترک سخنان بی‌فایده است. همچنین، پیامبر می‌فرماید که فردی که زبان خود را کنترل کند، از کسی که مالش را حفظ کند، بهتر است. نقش سکوت و پرهیز از کلام فضول در احادیث و نظرات اهل دانش بسیار مورد تأکید قرار گرفته و به‌طور کلی، سکوت و اجتناب از سخنان بی‌فایده مورد ستایش قرار دارد. این موضوع در کلام بزرگان دین و حکما نیز به‌کرّات مورد اشاره قرار گرفته و نکات یاد شده برای افراد با بصیرت کفایت می‌کند.