شمارهٔ ۱۳ - اسبیات سیدای نسفی
سیدای نسفی / رباعیات / وزن: مفعول مفاعیل مفاعیل فعل (وزن رباعی)
امروز به زیر پایم اسپ است بدو
چون فیل بود لکه چو فرزین کج رو
سبب نظم این رباعیات: در زمانی که رحیم بی یوز ولد باقی بی یوز حاکم ولایت سمرقند شده بوده به ملا خطی فرستاده که به جانب ما سیر کنید. ملا از آنجا تا به ولایت سمرقند رفته اند. رحیم بی به ملا اسپی انعام کرده بوده این رباعیات را در صفت همان اسپ ملا گفته این است:
پیوسته به کهکشان چرا می سازد حاجت نه به آخور است او را نه به جو
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این رباعیات در زمان حاکمیت رحیم بی یوز بر ولایت سمرقند نظم یافته‌اند. او به ملا خطی دستور داده بود تا به سمت سمرقند برود و در این سفر، به ملا اسپی انعام داده بود. شاعر در این اشعار به توصیف همان اسب ملا پرداخته و ویژگی‌های آن را بیان کرده است. در بخشی از اشعار، از بزرگی و قدرت اسب به عنوان نشانه‌ای از ارزش‌هایش یاد می‌شود و اشاره می‌شود که این اسب نیازی به آخور و جو ندارد و به ستاره‌ها (کهکشان) اشاره دارد.