نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

بخش ۲۸ عمان سامانی

عمان سامانی / گنجینة الاسرار / وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مسدس محذوف یا وزن مثنوی)

در بیان جواب دادن آن ولی اکبر با توجهات و تفقدات مر نوردیده‌ی خود، علی اکبر را برمصداق اینکه، بهرچه از دوست و امانی، چه کفر آن حرف و چه ایمان» بر مذاق اهل عرفان گوید:

در جواب ار تنک شکر قند ریخت

شکر از لب های شکر خند ریخت

گفت: کای فرزند مقبل آمدی

آفت جان، رهزن دل آمدی

کرده‌یی از حق؛ تجلی ای پسر

زین تجلی، فتنه‌ها داری بسر

راست بهر فتنه، قامت کرده‌یی

وه کزین قامت، قیامت کرده‌یی

نرگست بالاله در طنازیست

سنبلت با ارغوان در بازیست

از رخت مست غرورم می‌کنی

از مراد خویش دورم می‌کنی

گه دلم پیش تو گاهی پیش اوست

رو که در یک دل نمی‌گنجد دو دوست

بیش ازین بابا! دلم را خون مکن

زاده‌ی لیلی؛ مرا مجنون مکن

پشت پا، بر ساغر حالم مزن

نیش بر دل؛ سنگ بر بالم مزن

خاک غم بر فرق بخت دل مریز

بس نمک بر لخت لخت دل مریز

همچو چشم خود به قلب دل متاز

همچو زلف خود، پریشانم مساز

حایل ره، مانع مقصد مشو

بر سر راه محبت، سد مشو

لن تنالوا البر حتی تنفقوا

بعد از آن؛ مما تحبون گوید او

نیست اندر بزم آن والا نگار

از تو بهتر گوهری، بهر نثار

هرچه غیر از اوست، سد راه من

آن بت ست و غیرت من، بت شکن

جان رهین و دل اسیر چهر تست

مانع راه محبت، مهر تست

آن حجاب از پیش چون دورافکنی

من تو هستم در حقیقت، تو منی

چون ترا او خواهد از من رو نما

رو نما شو، جانب او، رو، نما

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

این متن به گفتگو و احساسات علی اکبر و ولی‌اش (به احتمال زیاد اشاره به حضرت علی) می‌پردازد. در ابتدا، ولی اکبر با توجه به محبت و دقت خود نسبت به علی اکبر، او را به عنوان یک دوست و ممدوح معرفی می‌کند. او از تجلیات الهی و فتنه‌های ناشی از آن صحبت می‌کند و احساس می‌کند که علی اکبر در معرض خطرات و مشکلات قرار دارد. سپس، ولی اکبر نگرانی‌های خود را بیان می‌کند و از علی اکبر می‌خواهد که او را بیش از این آزرده خاطر نکند و از او می‌خواهد که قلبش را به درد آورد و حالش را خراب نکند. او به علی اکبر می‌گوید که دوستی با دو نفر همزمان سخت است و اشاره می‌کند که محبت واقعی باید بدون موانع و حجاب باشد. در نهایت، ولی اکبر بر این نکته تأکید می‌کند که اگر حجاب‌ها کنار بروند، او و علی اکبر در حقیقت یکی هستند و عشق و محبت باید بدون مانع جریان یابد. در این گفتگو، عشق، دوستی و خطرات ناشی از وابستگی‌های عاطفی به تصویر کشیده می‌شود.