بخش ۲۷ - روح ابوعلی عثمانی
ابوعلی حسن بن احمد عثمانی / باب سوم
و از آن جمله روح است. ارواح مختلف اند اندرو و اهل تحقیق از اهل سنّت گروهی گویند حیوة است و بس و گروهی گویند اعیانیست نهاده درین قالبها لطیف بعاریت خداوند سبحانه و تعالی تقدیر چنان کردست که تا روح بود اندر تن زنده بود بحیوة ولیکن ارواح مودَعست در قوالب و آنرا ترقّی بود در حال خواب از قالب بیرون شود و بحال بیداری باز آید و مردم روح بود و جسد زیرا که ایزد سبحانه و تعالی این جملت را مسخّر یکدیگر کرده است و ثواب و عقاب و حشر جمله راست. و روح آفریده است و هرکس گوید روح قدیم است خطائی بزرگ بود و اخبارها دلیلست کی آن اعیان لطیف است. وَاللّهُ اَعْلَمُ.
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
این متن به بررسی مفهوم روح و وضعیت آن در ارتباط با بدن می‌پردازد. نویسنده بیان می‌کند که روح‌ها متفاوت هستند و تحقیق‌کنندگان دو نظر متفاوت دارند: برخی آن را فقط حیاتی می‌دانند که در بدن وجود دارد و برخی دیگر آن را به عنوان وجودی مستقل در قالب‌های لطیف می‌شناسند. هنگامی که روح در بدن وجود دارد، انسان زنده است و در حالت خواب، روح از قالب بدن خارج می‌شود و در بیداری دوباره به بدن برمی‌گردد. همچنین، اشاره می‌شود که خداوند انسان‌ها و ارواح را به گونه‌ای خلق کرده که حیات، ثواب، عقاب و حشر وجود داشته باشد.作者 همچنین هشدار می‌دهد که اعتقاد به قدیم بودن روح اشتباه بزرگی است و ادله‌ای برای این ادعا وجود دارد.