بخش ۴۷ - ابوالحسن الصائغ ابوعلی عثمانی
ابوعلی حسن بن احمد عثمانی / باب دوم
و از ایشان بود ابوالحسن الصائغ نام او علیّ بن محمّدبن سهل الدّینوری رَحْمَةُ اللّهِ عَلَیْه، مقیم بود بمصر و مرگ او آنجا بود و از پیران و بزرگان بود.
ابوعثمان مغربی گوید از پیران هیچ نورانی تر از ابویعقوب نهرجوری ندیدم و بزرگ هیبت تر از ابوالحسن الصائغ. وفاة وی اندر سنۀ ثلاث و ثلثمایه بود.
او را پرسیدند از دلیل کردن شاهد بر غائب گفت استدلال چون بود بصفاتِ آنک او را مانند بود بر آنک او را مانند و نظیر نیست.
پرسیدند او را از صفت مرید گفت آنچه خدای گوید وَضاقَتْ عَلَیْهِمُ الاَرْضُ بِما رَحُبَتْ وَضاقَتْ عَلَیْهِم اَنفُسُهُمْ.
و گوید احوال همچون برق بود و اگر بایستد نه حال بود حدیث نفس بود و شناختن طبع.
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
ابوالحسن الصایغ، که نام کاملش علی بن محمد بن سهل الدینوری است، از اندیشمندان و بزرگان بود که در مصر زندگی می‌کرد و در آنجا درگذشت. او در سن ۳۳۳ هجری فوت کرد و به عنوان یکی از پیران باهیبت شناخته می‌شود. ابوعثمان مغربی او را از دیگران نورانی‌تر و بزرگ‌تر می‌داند. از ابوالحسن پرسیده شده که چگونه بر غائب شاهدی استدلال کنیم، و او پاسخ داده که استدلال باید بر صفات کسی باشد که او را مانند ندارد. همچنین درباره صفت مرید، او به آیه‌ای از قرآن اشاره کرده که درباره احساسات و وضعیت انسان‌ها در شرایط سخت صحبت می‌کند. او با توصیف حالتی مانند برق اشاره کرده که اگر در یک جا ثابت شود، دیگر حالتی نخواهد بود و به شناخت طبع و نفس اشاره کرده است.