بخش ۱۸ - فصل ابوعلی عثمانی
ابوعلی حسن بن احمد عثمانی / باب ۵۳ تا آخر
و اگر مریدی مبتلا گردد، بجاهی یا معلومی یا صحبت کودکی یا میل بزنی و آنجا شیخی نبود که او را دلالت کند بر حیلتی که از آن خلاص یابد، اینجا گه، مرید را روا بود که بسفر بیرون شود و از آن موضع تحویل کند تا آن جاه بر خویشتن بزیان آرد که هیچ چیز دل مرید را زیان گارتر از حصول جاه نبود پیش از فرو مردن بشریّت.
و از آداب مرید آن بود که علم او درین طریقت پیش از منازلت او نبود زیرا که خبر دادن از منازل نه چنان بود که از مقصود خبر دهد هرکه غلبه دارد علم او بر منازلت او، او صاحب علم بود نه صاحب سلوک.
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
اگر مریدی در شرایط خاصی قرار گیرد که نتواند از یک شیخ راهنمایی بگیرد، مجاز است که آن مکان را ترک کند تا به خود آسیب نرساند. در اینجا، هیچ چیز برای دل مرید زیانبارتر از قرار گرفتن در آن موضع نیست. همچنین، یکی از آداب مریدی این است که علم او قبل از رسیدن به مراحل سلوک نباشد، زیرا آگاهی از مراحل به تنهایی نمیتواند نشاندهنده مقصد باشد. افرادی که بر علم خود غلبه دارند، علمشان بر مراحل سلوک غالب است و علم و سلوک باید همسطح و متوازن باشند.