نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

بخش ۱۰۵ - علی همدانی قُدِّسَ رُوْحُهُ رضاقلی خان هدایت

رضاقلی خان هدایت / روضهٔ اول در نگارش احوال مشایخ و عارفین / وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مثمن محذوف)

بخش 1

وهو سیدالاجل سید علی بن شهاب الدین محمد. نسب شریفش به چند واسطه به حضرت امام همام زین العابدینؑمنتهی می‌شود جناب میر از دوازده سالگی سالک مسلک سلوک شد. دستِ ارادت به شیخ شرف الدین محمود عبداللّه مزدقانی مرید شیخ علاء الدوله سمنانی داد و کسب طریقت در پیش تقی الدین علی دوستی سمنانی کرد. جامع علوم ظاهر و باطن گشت. سه نوبت ربع مسکون را سیاحت نمود. گویند به صحبت هزار و چهارصد نفر از اولیاءاللّه رسید. غریب‌تر اینکه چهارصد تن را در یک مجلس دید. احوال و اقوالش در کتاب خلاصة المناقب مندرج است. بالاخره در ماوراءالنهر به بلایی درگذشت. نعشش را به ختلان نقل نمودند. مدت عمرش هفتاد و سه سال و وفاتش در سنهٔ ۷۸۶. از اوست:

از کنار خویش می‌یابم دمادم بوی یار

زان همی گیرم دمادم خویشتن را در کنار

نه میانش را کناری نه کنارش را میان

وز میان آتش عشقش نمی‌یابم کنار

قطعه

هر دل که درو محبت او نبود گر پیش سگ افکنند بویش نکند

٭٭٭

٭٭٭

رباعی

گر بدر منیری و سما منزل تو وز کوثر اگر سرشته باشد گل تو

بخش 12

گر مهر علی نباشد اندر دل تو

مسکین تو وسعی‌های بی حاصل تو

بخش 13

حاشا که ز ضرب تیر و خنجر ترسیم

وز بستن پای و خستن سر ترسیم

ما گرم روان دوزخ آشامانیم

از گفت و شنید خلق کمتر ترسیم

بخش 14

نه دیده بود که جستجویش نکند

نه کام و زبان که گفتگویش نکند

بخش 15

پرسید عزیزی که علی ز اهل کجایی

گفتم به ولایات علی کز همدانم

نه زان همه دانم که ندانند علی را

من زان همدانم که علی را همه دانم

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

سید علی بن شهاب الدین محمد، شخصیتی برجسته است که نسب او به امام زین العابدین می‌رسد. او از دوازده سالگی وارد سلوک عرفانی شد و شاگرد شیخ شرف الدین محمود عبدالله و سپس تحصیل علم را در محضر تقی الدین علی دوستی سمنانی ادامه داد. در طول زندگیش سه بار به سفرهای معنوی پرداخت و با چهارصد ولی خدا ملاقات داشت. او در ماوراءالنهر درگذشت و مدت عمرش 73 سال بود و وفاتش در سال 786 هجری قمری رخ داد. اشعار و قطعاتی از او نیز بیانگر عشق عمیق او به خدا و اهل بیت است. او در اشعارش به ذکر محبت و ارتباط خود با علی و خداوند پرداخته و تأکید بر نفی ترس از مشکلات و دردهای دنیوی دارد.