بخش ۱۲۷ - قطب جامی قُدِّسَ سِرُّهُ رضاقلی خان هدایت
رضاقلی خان هدایت / روضهٔ اول در نگارش احوال مشایخ و عارفین / وزن: مفاعیلن مفاعیلن فعولن (هزج مسدس محذوف یا وزن دوبیتی)
بخش 1
و هُوَ شیخ قطب الدین محمدبن شمس الدین مطهر بن شیخ ابونصر احمد جامی. از اکابر مشایخ بوده. گاهی محمد و گاهی ابن مطهر و گاهی قطب تخلص می‌نموده. چون غالباً قطب تخلص کرده. درین حرف ثبت شد. از اشعار آن جناب نوشته شد:
دل از دنیا به کلی بسته دارید
سراندر راه حق پیوسته دارید
دلی را کو نشد دیوانهٔ عشق
به زنجیر شریعت بسته دارید
چو در میدان وحدت کرد جولان
عنان مرکبش آهسته دارید
٭٭٭
رباعی
بخش 9
وقت است که دل کمِ دو عالم گیرد
حاصل شدن مرادِ ما کم گیرد
شادی چو به دست می‌نیاید زین پس
اُمیدِ بریده دامنِ غم گیرد
بخش 10
کی بود کز دست نفس شوم سرکش وارهم
وز هوایِ این جهان تنگِ ناخوش وارهم
جامِ می از دست ساقیِ اجل گیرم چوقطب
درکشم آزاده‌وار از هر کشاکش وارهم
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
شیخ قطب الدین محمد بن شمس الدین مطهر، معروف به قطب، یکی از شخصیت‌های مهم در عرفان و شعر فارسی است. او با تخلص‌های مختلفی چون محمد و ابن مطهر نیز شناخته می‌شود. در اشعارش، به اهمیت دوری از دنیا و دلسپردن به حق اشاره می‌کند و تلاش دارد تا مفهوم عشق و ساحت وحدت را برای مخاطبانش تبیین کند. اشعاری از او بیانگر این موضوعات است که در آنها بر لزوم آزادگی و رهایی از قید و بندهای دنیوی تأکید دارد. او همچنین در رباعی‌هایش به غم و شادی، و گذر زمان و امید اشاره می‌کند و به مخاطب یادآوری می‌کند که شادی را در زندگی نمی‌توان به دست آورد، و باید دامن غم را رها کرد.