نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

بخش ۱۴ - امین بلیانی قُدِّسَ سِرُّه رضاقلی خان هدایت

رضاقلی خان هدایت / روضهٔ اول در نگارش احوال مشایخ و عارفین / وزن: مفعول مفاعیل مفاعیل فعل (وزن رباعی)

بخش 1

شیخ امین الدین محمد بن شیخ علی بن شیخ ضیاءالدین مسعود. مولد و منشأ آن جناب بلیان و آن از مضافات کازرون شیراز است. اجداد عظامش از علمای راه بین و عرفای با یقین. خود در خدمت شیخ اوحدالدین عبداللّه بن ضیاءالدین مسعود- که از فرزندگان شیخ ابوعلی دقاق است- به مراتب عالیه رسیده و پس از وی پیشوای مردمان گردیده. غرض، شیخی بزرگوار و از عرفای کبار است. در سنهٔ ۷۴۵ رحلت نموده. این چند رباعی از ایشان نوشته می‌شود. گویند رباعی آخری رادر دامن خرقهٔ خود نوشته بوده است:

آنان که فلک ز نور دهر آرایند

تا ظن نبری که باز نایند آیند

رباعی

از دامن آفتاب تا جیب زمین رسمی است که تا خدا نمیرد زایند

٭٭٭

٭٭٭

بخش 8

ای دل پس زنجیر، چو دیوانه نشین

در دامن درد خویش مردانه نشین

زآمد شدن بیهده خود را پی کن

معشوق چو خانگی است در خانه نشین

بخش 9

من خار غمت به مردم دیده کشم

جور و ستمت با دل غمدیده کشم

وانگه که بمیرم رقم بندگیت

بر ذرّهٔ استخوان پوسیده کشم

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

شیخ امین الدین محمد بن شیخ علی، معروف به یکی از عرفای بزرگ، در بلیان از توابع کازرون شیراز به دنیا آمده است. اجداد او از علمای معتبر و عرفا بوده‌اند و در خدمت شیخ اوحدالدین عبدالله بن ضیاءالدین مسعود به درجات بالایی رسیدند. شیخ امین الدین در سال ۷۴۵ هجری قمری درگذشت و چند رباعی معروف از او به یادگار مانده است. یکی از رباعی‌ها درباره تولد و مرگ است و دیگری نشان‌دهنده غم و دل‌باختگی اوست. همچنین، او به اهمیت تحمل درد و غم در زندگی اشاره کرده و به دل می‌گوید که به‌جای آزار خود، در دامن دردش بنشیند.