بخش ۱۵ - ابوالوفای خوارزمی رضاقلی خان هدایت
رضاقلی خان هدایت / روضهٔ اول در نگارش احوال مشایخ و عارفین / وزن: مفعول مفاعیل مفاعیل فعل (وزن رباعی)
بخش 1
از کبار مشایخ خوارزم است. مردم خوارزم به سبب حسن خلق او را فرشتهٔ روی زمین لقب کرده بودند. جامع علم و عمل و صفات حمیده بوده. او را جناب شیخ ابوالفتح که به چند واسطه از مریدان حضرت شیخ نجم الدین کبری است تربیت نموده. گویند جناب جلال الدین محمد رومی الملقّب به مولوی صاحب کتاب مثنوی، به ظهور او خبر داده. مولانا حسین بن حسن خوارزمی صاحب شرح مثنوی موسوم به جواهر الاسرار از مریدان اوست. باری رسالهٔ کنز الجواهر از تصنیفات شیخ است. وفاتش در سنهٔ ۸۳۵ و این رباعیات از اوست:
در سینه کسی که درد پنهانش نیست
چون زنده نماید او دل و جانش نیست
رباعی
رو درد طلب که علت بی دردی دردیست که هیچگونه درمانش نیست
٭٭٭
٭٭٭
٭٭٭
٭٭٭
بخش 12
بد کردم و اعتذار بدتر ز گناه
زیرا که درین هست سه دعوی تباه
دعوی وجود و دعوی قوة و فعل
لاحول و لاقوة الا باللّه
بخش 13
در مذهب آنکه عقل او هست تمام
هستیها را جز به عدم نیست قیام
تا نیست نگردی نشوی هست از آنک
هستی است که نیستی نهادندش نام
بخش 14
من از تو جدا نبودهام تا بودم
این است دلیل اختر مسعودم
در ذات تو ناپدیدم ار معدودم
در نور تو ظاهرم اگر موجودم
بخش 15
چون بعض ظهورات حق آمد باطل
پس منکر باطل نبود جز جاهل
در کل وجود هر که جز حق بیند
باشد ز حقیقة الحقایق غافل
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
شیخ ابوالفتح از مشایخ بزرگ خوارزم بود که به خاطر حسن خلقش به «فرشته روی زمین» معروف شد. او جامع علم و عمل و دارای صفات نیکو بود و از مریدان شیخ نجم الدین کبری به شمار میرفت. جلال الدین محمد رومی، معروف به مولوی، به ظهور او اشاره کرده و مولانا حسین بن حسن خوارزمی نیز از مریدان او بود. شیخ ابوالفتح در سال ۸۳۵ هجری وفات یافت و تعدادی رباعی نیز از او به جا مانده است. در رباعیاتش به مسائلی چون دردهای پنهان، حقیقت وجود، ارتباط با حق و مذهب عقل اشاره میکند. این اشعار نشاندهنده عمق تفکر فلسفی و عرفانی او هستند.