بخش ۲۰ - اسیری لاهیجی رحمة اللّه علیه رضاقلی خان هدایت
رضاقلی خان هدایت / روضهٔ اول در نگارش احوال مشایخ و عارفین / وزن: مفعول فاعلات مفاعیل فاعلن (مضارع مثمن اخرب مکفوف محذوف)
بخش 1
نام نامی آن جناب شیخ محمد، و شیخی است مجرد از فحول علما و از عدول عرفا. مرید حضرت سید محمد نوربخش و خلیفهٔ اوست. شانزده سال اکتساب کمالات روحانی و اقتباس معارف حقانی، از آن جناب نموده. شرحی بر مثنوی گلشن راز شیخ محمود شبستری نوشته. نامش مفاتیح الاعجاز و از همهٔ شروح، ممتاز است. با ملاً عبدالرحمن جامی معاصر بوده و جامی او راتمجید نموده. مثنوی در بحر رمل منظوم کرده، مشتمل بر تحقیقات و تمثیلات، مسمی به اسرار الشهود است. دیوانی نیز دارد پنج هزار بیت میشود. مرقدش در شیراز معروف است. تیمناً و تبرکاً چند بیتی از او نوشته میشود:
عالم چو نقش موج به بحر وجود اوست
بود همه جهان به حقیقت نمود اوست
غزلیات
٭٭٭
٭٭٭
بخش 6
ای بی خبر از حالت رندان خرابات
زین می نچشیدی که شدی سوی مناجات
تا مست ازین می نشوی باز ندانی
اسرار دل اهل دل از شطح و ز طامات
بخش 7
اگر حجاب دویی از میانه برخیزد
یقین که ناظر نور لقا توانی بود
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
شیخ محمد، عالمی برجسته و عارف، مرید سید محمد نوربخش و خلیفه اوست. او شانزده سال به یادگیری کمالات روحانی و معارف الهی از سید محمد پرداخته و شرح معروفی به نام «مفاتیح الاعجاز» بر مثنوی گلشن راز نوشته است. وی معاصر ملا عبدالرحمن جامی بوده و جامی او را مورد تمجید قرار داده است. همچنین، شیخ محمد مثنویای به نام «اسرار الشهود» در بحر رمل سروده و دیوانی با پنج هزار بیت دارد. مرقد او در شیراز شناخته شده و مورد احترام است. چند بیت از اشعار او بدینگونه است: عالم به مانند نقش موج در دریای وجود است حقیقت همه جهان در ذات او نمود یافته است اگر حجاب دوگانگی کنار رود به یقین، ناظر نور وصالت خواهی بود ای بیخبر از حال رندان خرابات زین می نچشی که سوی مناجات رفتهای تا می مست نشوی، از اسرار اهل دل بیخبر خواهی ماند.