نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

بخش ۲۵ - ابراهیم اردوباری رضاقلی خان هدایت

رضاقلی خان هدایت / روضهٔ اول در نگارش احوال مشایخ و عارفین / وزن: مفعول مفاعیل مفاعیل فعل (وزن رباعی)

اسمش میرزا ابراهیم و از امیر زادگان آن ولایت بوده و آن از توابع خوی است. در زمان سلطنت شاه جهان هندی به دهلی رفته. در آن مملکت عزت و ثروت وافر و وافی به هم رسانیده. پس از مدتی از تعلقات دنیوی دل سرد و از قیودات ظاهری فرد گردیده، اموال خود را به تاراج داده ودر حلقهٔ فقر پانهاده. آخرالامر به ایران آمده در اصفهان فوت شد. و هم این رباعی از نتایج افکار ابکار اوست:

هر زنده دلی که او ز اهل درد است

دانسته ز اسباب تعلق فرد است

رباعی

هر پیر زنی مرگ طبیعی دارد مردی که به اختیار میرد مرد است

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

میرزا ابراهیم، از امیرزادگان خوی، در زمان سلطنت شاه جهان هندی به دهلی رفت و در آنجا ثروت و عزت زیادی به دست آورد. اما بعد از مدتی از زندگی دنیوی دل‌زده شد و اموالش را به تاراج داد و به فقر افتاد. در نهایت به ایران آمد و در اصفهان فوت کرد. این رباعی نتیجه تفکرات عمیق اوست که به موضوع مرگ و زندگی می‌پردازد: هر زنده دلی که از درد آگاه است، می‌داند که تعلقات دنیوی او را محدود کرده است. هر پیر زنی به طور طبیعی می‌میرد، اما مردی که به اختیار می‌میرد، واقعاً مرد است.