بخش ۵۰ - حزین لاهیجی قُدِّسَ روحه رضاقلی خان هدایت
رضاقلی خان هدایت / روضهٔ اول در نگارش احوال مشایخ و عارفین / وزن: مفعول مفاعیل مفاعیل فعولن (هزج مثمن اخرب مکفوف محذوف)
بخش 1
اصلش از لاهیجان رشت و نامش شیخ محمدعلی و از متأخرین است. در اواخر دولت صفویه ظهور نموده و صاحب کمالات صوری و معنوی بوده و خطوط را نیکو رقم مینمود. آذربایجان و خراسان و عراق و فارس را سیاحت کرده و از راه لارستان و بندر عباسی روی به هندوستان آورد. در دهلی توطن گزید و معروف اهالی آن بلاد گردید. اعاظم آن بلد را مراد و طلاب را محل اعتماد و جمعی را به خدمتش اعتقاد به هم رسیده. دیوانش ملاحظه و این ابیاتش منتخب شد:
با هرچه بود انس تو جای تو همان است
هر چیز هوای تو خدای تو همان است
مِنْغزلیاته
٭٭٭
٭٭٭
٭٭٭
٭٭٭
٭٭٭
٭٭٭
٭٭٭
٭٭٭
٭٭٭
بخش 13
پیاله میکشم امشب به طاق ابرویی
سبوکشان خرابات عشق را هویی
بخش 14
نالیدن بلبل ز نوآموزی عشق است
هرگز نشنیدیم ز پروانه صدایی
بخش 15
دولت طلبی دامن دل را مده از دست
شاید که برون آید از این بیضه همایی
بخش 16
بازوی زال دنیا چند افکند به خاکت
بی درد پشت دستی نامرد پشت پایی
بخش 17
تو و زهد خشک زاهد، من و عشق و می پرستی
تو و عیش هوشیاری، من و گریههای مستی
بخش 18
بنمای رخ چون دیده را گرم تماشا کردهای
ار خوش بود مستوریت ما را چه رسوا کردهای
بخش 19
کرد داغم نگه زاهد خاموش حزین
چه بگویم به من این صورت دیوار چه کرد
بخش 20
نومیدی عاشقان قدیم است
مخصوص به روزگار من نیست
بخش 21
از صحبت صوفی منشان سوخت دماغم
ای باده پرستان ره میخانه کدامست
بخش 22
کودک مشیمه را نشمارد به خویش نیک
دنیا به چشم مردم دنیا حقیر نیست
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
شیخ محمدعلی، فردی از لاهیجان رشت و از نسل متأخرین، در اواخر دوره صفویه ظهور کرد. او شخصی با کمالات معنوی و صوری بوده و خط زیبا مینوشت. شیخ محمدعلی به شهرهای آذربایجان، خراسان، عراق و فارس سفر کرده و در نهایت به هندوستان رفت و در دهلی ساکن شد. او در بین اهالی آن منطقه مشهور شد و طلاب به او اعتماد داشتند. گزیده اشعار او نشاندهنده عمق احساسات و طرز تفکرش است؛ از جمله نکاتی درباره عشق، زهد، و ناتوانیهای زندگی را بیان کرده است. اشعارش به نوعی نگاه انتقادی به دنیا و زاهدان میباشد و به ارزشهای معنوی و عشق تأکید دارد.