نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

بخش ۱۲ - اسد کاشی رضاقلی خان هدایت

رضاقلی خان هدایت / روضهٔ دوم در ذکر فضلا و محقّقین حکما / وزن: مستفعلن مستفعلن مستفعلن مستفعلن (رجز مثمن سالم)

بخش 1

اسمش قاضی اسداللّه و فاضلی است صاحب جایگاه. به شیخ مؤمن اخلاص و ارادت داشت. کرامت بسیار از وی ظهور می‌نمود. شخصی قصری دلگشا در خواب دید با رخنهٔ بسیار و ثقبهٔ بی شمار. پرسید که این قصر از کیست و این ثقبه‌ها از چیست؟ خادم قصر گفت: که این قصرِ قاضی اسداللّه است و به هر کرامتی که از وی بروز کرده، رخنه در قصر جاه او پیدا شده. آن مرد از خواب جسته دوان دوان به جانب قاضی رفته که کیفیت خواب خود را به وی بازگوید و او را از اظهار کرامات منع نماید. قاضی گفت که این رخنه هم بالای آن رخنه‌ها باشد. تو چنین خوابی دیده‌ای و آمده‌ای که به من گویی: آن مرد حیران گردیده و اخلاص وی را گزید. آخر الامر در کاشان به رحمت ایزدی پیوست. مرقدش زیارتگاه است. این چند بیت از او نوشته شد:

منصور وقت خود منم بهر هلاکم دار کو

بانگ هوالحق می‌زنم دیار کو دیار کو

مِنْاشعاره قُدِّسَ سِرّه

٭٭٭

٭٭٭

رباعی

بخش 8

ای آنکه تویی محرم راز همه کس

شرمندهٔ ناز تو نیاز همه کس

چون دشمن و دوست مظهر ذات تواند

از بهرِ تو می‌کشیم نازِ همه کس

بخش 9

تو ز پیدایی خود پنهانی

می‌نبینند ترا بی بصران

بخش 10

میی را کز خرد مستور کردند

به این شوریدهٔ دیوانه دادند

اگر دادند جامی دیگران را

منِ سرگشته را خمخانه دادند

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

قاضی اسدالله فاضلی، شخصیتی متقی و مورد احترام بود که کراماتی از او بروز می‌کرد. در خوابی، مردی قصر بزرگی با رخنه‌های بسیار دید و متوجه شد که این قصر متعلق به قاضی است. خادم قصر توضیح داد که هر کرامتی که از قاضی مشاهده شده، باعث ظهور این رخنه‌ها در قصرش شده است. مرد به دیدن قاضی رفت تا خوابش را برای او تعریف کند و از او بخواهد که از اظهار کرامات خود پرهیز کند. قاضی در پاسخ گفت که این رخنه‌ها نیز نشانه‌ ای از ویژگی‌های او هستند. در نهایت، قاضی به رحمت خدا پیوست و آرامگاهش به زیارتگاه تبدیل شد. از او اشعاری به یادگار مانده که نشان‌دهنده ارتباط عمیق او با خداوند و سلوک روحانی‌اش است.