بخش ۱۸ - باقی تبریزی علیه الرحمه رضاقلی خان هدایت
رضاقلی خان هدایت / روضهٔ دوم در ذکر فضلا و محقّقین حکما / وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مثمن محذوف)
بخش 1
اسمش میر عبدالباقی. از فضلای زمان خود افضل، و از حکمای اوان خود اکمل. در نگارش خط ثلث مسلم بود وصیت کمالاتش در اقطار عالم و اسماع بنی آدم منتشر و با شاه عباس ماضی صفوی معاشر. در وقت بنیاد مسجد جامعِ جدیدِ عباسی شاه مغفور به جهت نوشتن کتابهٔ مسجد او را از بغداد به اصفهان طلبید. سید به سبب استغنای ذاتی قبول ننمود. ساکن بغداد و از عالم آزاد بود. بعد ازگرفتن بغداد او را به اصفهان آورده، کتابهٔ مسجد را نوشت. این بیت و دو رباعی از اوست:
ای قدم ننهاده هرگز از دلِ تنگم برون
حیرتی دارم که چون در هردلی جا کرده‌ای
رباعی
٭٭٭
بخش 7
در کوی جهان چنگ هوس ساز مکن
خودبینی و خودفروشی آغاز مکن
گر کامِ دلت نشد میسر مستیز
از بهر نیاز آمده‌ای ناز مکن
بخش 8
محنت کش روزگار خویشم چه کنم
درماندهٔ اضطرار خویشم چه کنم
دور است ز جبر اختیارم اما
مجبور به اختیار خویشم چه کنم
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
میر عبدالباقی یکی از فضلای برجسته زمان خود و حکیم نامدار در نگارش خط ثلث بود. او در دوران شاه عباس صفوی به اصفهان دعوت شد تا کتاب‌های مسجد جامع را بنویسد، ولی به خاطر میل به استقلال و زندگی آزاد، ابتدا تمایلی به ترک بغداد نداشت. بعد از تصرف بغداد، به اصفهان آمد و کار نوشتن کتاب مسجد را انجام داد. اشعار او حاکی از深思 و تفکر در مورد زندگی و تضادهای آن است، از جمله ابیاتی که به محنت و اضطرار انسانی اشاره دارد و توصیه‌هایی درباره طمع و خودبینی ارائه می‌دهد.