نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

بخش ۲۷ - حسین خوانساری علیه الرّحمة رضاقلی خان هدایت

رضاقلی خان هدایت / روضهٔ دوم در ذکر فضلا و محقّقین حکما / وزن: مفعول مفاعیل مفاعیل فعل (وزن رباعی)

اعلم علماء و افضل فضلای زمان خود بوده. سالها در اصفهان مولویّت نموده. چون والدش آقا جمال و ولدش نیز آقا جمال نام داشته، او را ذوالجمالین خواندند. تحصیل علوم در خدمت فاضل نحریر خلیفه سلطان و سایر فضلا کرده. در زمان شاه سلیمان کمال اعزاز و اکرام یافته و شاه سلیمان را به قاعدهٔ امامیه که مجتهد نایب امام است و سلطان نایب مجتهد، مولانا را به نیابت خود بر تخت نشانید. چنانکه شاه سلطان حسین صفوی را جناب علّامهٔ محدّث مجلسی مولانا محمد باقر را نایب مناب خود کرده. غرض، آن جناب از مجتهدین و محققین زمان و تصانیف عالیه‌اش مدار علیّهٔ علمای دوران است. گاهی شعر می‌گفته. این رباعی از اوست:

ای باد صبا طرب فزا می‌آیی

از طوفِ کدامین کفِ پا می‌آیی

از کوی که برخاسته‌ای راست بگو

ای گرد به چشم آشنا می‌آیی

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

او یکی از علمای بزرگ و فضلای برجسته زمان خود بود که سال‌ها در اصفهان به تدریس مشغول بود و اطلاعات و دانش خود را از فاضل نحریر و دیگر علمای زمان کسب کرد. به خاطر نام پدر و فرزندش هر دو به نام آقا جمال، او را ذوالجمالین نامیدند. در زمان شاه سلیمان، مورد احترام و توجه ویژه‌ای قرار گرفت و شاه سلیمان ایشان را به عنوان نایب امام بر تخت نشانید. آثار و تصانیف او در بین علمای آن دوران معتبر بود و به گاهی نیز شعر می‌سرود. یکی از رباعی‌های او اینگونه است: "ای باد صبا طرب فزا می‌آیی از طوف کدامین کف پا می‌آیی از کوی که برخاسته‌ای راست بگو ای گرد به چشم آشنا می‌آیی"