بخش ۶۲ - عزیز کاشانی قُدِّسَ سِرُّه رضاقلی خان هدایت
رضاقلی خان هدایت / روضهٔ دوم در ذکر فضلا و محقّقین حکما / وزن: فعلاتن مفاعلن فعلن (خفیف مسدس مخبون)
بخش 1
و هُوَ شیخ عزیز الدین محمود. از افاضل حکما و اکامل فضلا جناب شیخ نورالدین عبدالصمد نطنزی او را تربیت نموده و در زمان خود از مشایخ عرفا محسوب بوده. در علوم ظاهریه و باطنیه جامعیت داشته و تصانیف محققانه از خود در روزگار گذاشته. عشقنامه و عقل نامه و ترجمهٔ عوارف و شرح قصیدهٔ تائیه ابن فارض از اوست و هم این اشعار از اوست:
تا تویی در میانه خالی نیست
چهرهٔ وحدت از غبار شکی
قطعه
گر حجاب خودی براندازی عشق و معشوق و عاشق است یکی
٭٭٭
رباعیّات
گفتی منگر به غیر ما آخر کو غیر تو کسی که آید اندر نظرم
٭٭٭
بخش 10
ای دوست میان ما جدایی تا کی
چون من توام این تویی و مایی تاکی
با غیرت تو مجال غیری چو نماند
پس در نظر این غیر نمایی تا کی
بخش 11
ای عکس رخ تو داده نورِ بصرم
تا در رخ تو به نور تو می‌نگرم
بخش 12
دل گفت مرا علم لدنی هوس است
تعلیمم کن گرت بدان دسترس است
گفتم که الف گفت دگر گفتم هیچ
در خانه اگر کس است یک حرف بس است
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
شیخ عزیزالدین محمود، از حکما و فضلا، به تربیت جناب شیخ نورالدین عبدالصمد نطنزی پرداخته و در زمان خود از مشایخ عرفا به شمار می‌رفته است. او در علوم ظاهری و باطنی تبحر داشته و آثار قابل توجهی چون عشقنامه، عقل نامه، و ترجمه عوارف و شرح قصیده تاییه ابن فارض از او به جا مانده است. همچنین اشعاری از او موجود است که در آن به موضوعاتی چون وحدت و عشق پرداخته شده است. یکی از قطعاتش بیان می‌کند که عشق و معشوق و عاشق یکی هستند و در مجموعه رباعیاتش نیز به علم و محبت اشاره می‌کند.