نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

فصل سی و یکم - صفت یقين شیخ کامل است ظنّهای نیکوی راست مولانا

مولانا / فیه ما فیه

صفتِ یقین، شیخ کامل است ظنّ‌های نیکویی راستِ مریدان او شد. علی التفّاوت ظنّ و اغلب اغلب ظن و علی هذا. همچنین هر ظنّی که افزون‌ترست آن ظنّ او به یقین نزدیکتر و از انکار دورتر لَوْ وُزِنَ اِیَمَانُ اَبِیْ بَکْرٍ همه ظنون راست از یقین شیر می‌خورند و می‌افزایند و آن شیرخوردن و افزودن نشان آن تحصیل زیادتی ظنّ است به علم و عمل تا هر یکی یقین شود و در یقین فانی شوند به کلّی زیرا چون یقین شوند ظن نمانَد و این شیخ و مریدان ظاهر شده در عالم اجسام نقش‌های آن شیخ یقین‌اند و مریدانش دلیل بر آنک این نقش‌ها متبدّل می‌شوند دَوْراً بَعْدَدَوْرٍ وَقَرْناً بَعْدَ قَرْنٍ و آن شیخ یقین و فرزندانش که ظنون راستند قایمند در عالم عَلی مِّرِ الْادْوَارِ وَ الْقُرُوْنِ مِنْ غَیْرَ تَبَدُّلٍ باز ظنون غالط ضال منکر راندگان شیخ یقین‌اند که هر روز ازو دورتر شوند و هر روز پس‌ترند زیرا هر روز می‌افزایند در تحصیلی که آن ظنّ بد را بیفزاید فِیْ قُلُوْبِهِمْ مَرَضٌ فَزَادَهُمُ اللّهُ مَرَضاً اکنون خواجگان خرما می‌خورند و اسیران خار می‌خورند قَالَ اللهُّ تَعَالی اَفَلَا یَنْظُرُوْنَ اِلَی الْاِبِلِ اِلَامَنْ تَابَ وَ آمَنَ وَعَمِلَ صَالِحاً فَاوُلَئکَ یُبَدِّلُ اللهُّ سَیِّاتِهِم حَسَنَاتٍ هر تحصیلی که کرده است در افساد ظن این ساعت قوّت شود در اصلاح ظنّ همچنانک دزدی دانا توبه کرد و شحنه شد آن همه طرّاری‌های دزدی که می‌ورزید این ساعت قوّت شد در احسان و عدل. و فضل دارد بر شحنگان دیگر که اوّل دزد نبوده‌اند زیرا آن شحنه که دزدی‌ها کرده است؛ شیوهٔ دزدان را می‌داند احوال دزدان ازو پوشیده نمانَد و این چنین کس اگر شیخ شود کامل باشد و مهتر عالم و مهدی زمان.

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

در این متن به توصیف ویژگی‌های یقین و ظن در نزد شیخ و مریدان او پرداخته شده است. یقین شیخ به عنوان کامل‌ترین نوع شناخت معرفی می‌شود و ظن‌های نیک مریدان به تدریج به یقین نزدیک می‌شوند. هر چه ظن‌ها بیشتر باشند، به یقین نزدیک‌تر و از انکار دورتر خواهند بود. هم‌چنین، با نمونه‌ای از ایمان ابوبکر اشاره می‌شود که ظن‌های او از یقین تغذیه می‌کنند و پیشرفت می‌کنند. فرایند تبدیل ظن به یقین و فانی شدن در یقین نیز به تصویر کشیده شده است. در عین حال، اشاره به تغییر و تحول‌های ظاهری در جهان و ثبات یقین شیخ و مریدانش در عالم دیگر دارند. در نهایت، با مقایسه‌ای از دزدی و توبه، بیان می‌شود که کسانی که از ظن‌های نادرست به یقین نزدیک می‌شوند، تجربیات گذشته‌شان می‌تواند در اصلاح رفتارشان مؤثر باشد. در نتیجه، این افراد می‌توانند به مقام‌های بالایی برسند و برای جامعه خود مفید واقع شوند.