نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

بخش ۵۱ - مقرر شدن ترجیح جهد بر توکل مولانا

مولانا / دفتر اول / وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مسدس محذوف یا وزن مثنوی)

زین نمط بسیار برهان گفت شیر

کز جواب آن جبریان گشتند سیر

روبه و آهو و خرگوش و شغال

جبر را بگذاشتند و قیل و قال

عهدها کردند با شیر ژیان

کاندرین بیعت نیفتد در زیان

قسم هر روزش بیاید بی‌جگر

حاجتش نبود تقاضایی دگر

قرعه بر هر که فتادی روز روز

سوی آن شیر او دویدی همچو یوز

چون به خرگوش آمد این ساغر بدور

بانگ زد خرگوش کاخر چند جور

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

در این شعر، شاعر از گفتگویی بین شیر و حیوانات دیگر صحبت می‌کند. شیر به عنوان برهانی قوی برای حیوانات دیگر حرف می‌زند و آنها را از جبر و قیل و قال رهایی می‌بخشد. حیوانات عهد می‌کنند که در پیروی از شیر هیچ زیانی نبیند و روزانه به او وفادار بمانند. بر اساس این توافق، هر روز یکی از حیوانات به شیر مراجعه می‌کند. هنگامی که نوبت خرگوش می‌رسد، او با نگرانی و ناامیدی فریاد می‌زند و به وضعیت خود اشاره می‌کند. این شعر به نوعی به روابط قدرت و سازش بین موجودات مختلف می‌پردازد.