نغما — خواندن و کشف شعر فارسی

بخش ۹۴ - تشبیه کردن قطب کی عارف واصلست در اجری دادن خلق از قوت مغفرت و رحمت بر مراتبی کی حقش الهام دهد و تمثیل به شیر که دد اجری خوار و باقی خوار ویند بر مراتب قرب ایشان بشیر نه قرب مکانی بلک قرب صفتی و تفاصیل این بسیارست والله الهادی مولانا

مولانا / دفتر پنجم / وزن: فاعلاتن فاعلاتن فاعلن (رمل مسدس محذوف یا وزن مثنوی)

قطب شیر و صید کردن کار او

باقیان این خلق باقی‌خوار او

تا توانی در رضای قطب کوش

تا قوی گردد کند صید وحوش

چون برنجد بی‌نوا مانند خلق

کز کف عقلست جمله رزق حلق

زانک وجد حلق باقی خورد اوست

این نگه دار ار دل تو صیدجوست

او چو عقل و خلق چون اعضا و تن

بستهٔ عقلست تدبیر بدن

ضعف قطب از تن بود از روح نی

ضعف در کشتی بود در نوح نی

قطب آن باشد که گرد خود تند

گردش افلاک گرد او بود

یاریی ده در مرمهٔ کشتی‌اش

گر غلام خاص و بنده گشتی‌اش

یاریت در تو فزاید نه اندرو

گفت حق ان تنصروا الله تنصروا

هم‌چو روبه صید گیر و کن فدیش

تا عوض گیری هزاران صید بیش

روبهانه باشد آن صید مرید

مرده گیرد صید کفتار مرید

مرده پیش او کشی زنده شود

چرک در پالیز روینده شود

گفت روبه شیر را خدمت کنم

حیله‌ها سازم ز عقلش بر کنم

حیله و افسونگری کار منست

کار من دستان و از ره بردنست

از سر که جانب جو می‌شتافت

آن خر مسکین لاغر را بیافت

پس سلام گرم کرد و پیش رفت

پیش آن ساده دل درویش رفت

گفت چونی اندرین صحرای خشک

در میان سنگلاخ و جای خشک

گفت خر گر در غمم گر در ارم

قسمتم حق کرد من زان شاکرم

شکر گویم دوست را در خیر و شر

زانک هست اندر قضا از بد بتر

چونک قسام اوست کفر آمد گله

صبر باید صبر مفتاح الصله

غیر حق جمله عدواند اوست دوست

با عدو از دوست شکوت کی نکوست

تا دهد دوغم نخواهم انگبین

زانک هر نعمت غمی دارد قرین

دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)

این متن به توصیف مفهوم "قطب" در دینی و روحانی می‌پردازد و اشاره می‌کند که هر کس باید در راستای رضای او تلاش کند تا قوی‌تر شود و توانایی صید خوبی‌ها و معنویات را پیدا کند. اشاره به نقش عقل و روح در هدایت و اداره بدن می‌شود و مفهوم "ضعف" به نوعی به عدم همکاری بین روح و جسم نسبت داده می‌شود. بخش دیگری از متن به اهمیت یاری رسانی و خدمت به قطب اشاره دارد و بیان می‌کند که اگر در این خدمت تلاش شود، برکت و موفقیت بیشتری نصیب فرد خواهد شد. همچنین داستانی از خر مسکین روایت می‌شود که در میان مشکلات شکر خدا را می‌گوید و بر این باور است که هر خیر و شری از جانب خداوند است. متن به نتیجه‌گیری می‌رسد که صبر در برابر مشکلات و توجه به نعمت‌های الهی، کلید اصلی در زندگی است.