حکمت شمارهٔ ۱۴ سعدی
سعدی شیرازی / باب هشتم در آداب صحبت / وزن: مفعول مفاعیل مفاعیل فعل (وزن رباعی)
بخش 1
چون در امضای کاری متردد باشی آن طرف اختیار کن که بی آزارتر بر آید.
با مردم سهل خوی دشخوار مگوی
با آن که در صلح زند جنگ مجوی
تا کار به زر برمیآید جان در خطر افکندن نشاید. عرب گوید: آخِرُ الحِیَلِ السَّیفُ
بخش 2
چو دست از همه حیلتی در گسست
حلال است بردن به شمشیر دست
دربارهٔ این شعر (خلاصهٔ هوش مصنوعی)
متن دربارهی انتخاب درست و محتاطانه در شرایط دشوار است. از فردی میخواهد که اگر در تصمیمگیری تردید دارد، طرفی را انتخاب کند که کمتر آسیبزننده باشد. همچنین به ارتباط با دیگران تاکید میکند و توصیه میکند با افرادی که به راحتی برخورد میکنند، صحبتهایی مشکلآفرین نداشته باشیم. به ویژه در زمان صلح، نباید به دنبال جنگ باشیم و در نهایت اشاره میکند که وقتی تمام راهها بسته شد، استفاده از شمشیر (عمل قهری) مجاز است.